Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non

Nội dung tài liệu: Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non

1. UBND QUẬN HỒNG BÀNG TRƯỜNG MẦM NON BẠCH ĐẰNG ______________________ BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3 - 4 tuổi trong trường mầm non” Tác giả: Cao Thị Phượng Chức vụ: Giáo viên Nơi công tác: Trường Mầm non Bạch Đằng Ngày 15 tháng 02 năm 2024
2. 2 BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN I. THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3 - 4 tuổi trong trường mầm non ” 2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lĩnh vực phát triển TCKNXH 3. Tác giả: Họ và tên: Cao Thị Phượng Ngày/tháng/năm sinh: 01/12/1990 Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn khối 3 tuổi - Giáo viên chủ nhiệm lớp 3 tuổi A3 Trường Mầm non Bạch Đằng Điện thoại di động: 0936629469 4. Đồng tác giả: (không) 5. Đơn vị áp dụng sáng kiến: Tên đơn vị: Trường Mầm non Bạch Đằng. Địa chỉ: Đường An Lạc 2, phường Sở Dầu, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng. Điện thoại: 02253528679 II. MÔ TẢ GIẢ PHÁP ĐÃ BIẾT Với sáng kiến : “Một số Biện pháp giúp trẻ 3 - 4 tuổi phát huy tính tích cực bảo vệ môi trường trong trường mầm non” của tác giả Nguyễn Thị Ngoan trường Mầm non Kim Sơn tôi đã thấy được một số ưu điểm và nhược điểm sau: * Giải pháp 1: Cho trẻ tìm hiểu về tác dụng của việc bảo vệ môi trường. - Ưu điểm: Đây là biện pháp giúp trẻ có kiến thức về môi trường, về thực trạng môi trường hiện nay, ảnh hưởng của môi trường với đời sống con người, nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường? Để cung cấp lượng kiến thức này giáo viên đã chuẩn bị các hình ảnh, video, học liệu về môi trường. Trẻ thấy được: môi trường xung quanh mình đang ngày một ô nhiễm. Các chất thải của các nhà máy xí nghiệp, những dòng sông trở thành những dòng sông rác, màu của nước chỉ còn là màu đen, động vật quý hiếm đang bị săn bắt nhằm mục đích phục vụ cho nhu cầu của con người. - Hạn chế: Giáo viên còn hạn chế trong việc sử dụng công nghệ thông tin trong bài dạy. Các video, hình ảnh đưa vào bài dạy còn chung chung, chưa khai thác triệt để tư liệu đã chuẩn bị dẫn đến giải pháp chưa đạt hiệu quả cao. * Giải pháp 2: Lồng nghép giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động trong ngày. - Ưu điểm: Ở giải pháp này, mỗi một hoạt động có nội dung lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường giúp cho trẻ hiểu được một số vấn đề cơ bản: Vì sao cô lựa chọn sử dụng các nguyên vật liệu này trong giờ học? Để rác đúng nơi quy
3. 3 định để làm gì?.... Hơn nữa trẻ hiểu được việc bảo vệ môi trường không phải là việc của riêng người lớn mà còn chính là nhiệm vụ của trẻ, từ những hành động thường ngày: Tiết kiệm nước, bỏ rác vào thùng, chăm sóc cây xanh, không hái hoa, bẻ cành, yêu quý động vật.... - Hạn chế: Đồ dùng phục vụ cho các nội dung lồng ghép chưa phong phú. Giáo viên chưa tạo được nhiều tình huống cho trẻ thực hành việc bảo vệ môi trường. Một số trẻ trong lớp còn hiếu động, giáo viên chưa bao quát kịp thời dẫn đến hiệu quả của giải pháp chưa cao. Một số phụ huynh chưa hiểu được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống vứt rác đúng nơi quy định cho trẻ mầm non vì thế gây khó khăn trong việc tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. * Giải pháp 3: Tổ chức hoạt động chuyên đề về giáo dục bảo vệ môi trường. - Ưu điểm: Giải pháp này giúp trẻ hiểu được mục đích của hành động giữ gìn, bảo vệ môi trường? Trẻ biết được bảo vệ môi trường cần phải làm những việc gì phù hợp với lứa tuổi? - Hạn chế: Ý tượng của giáo viên hạn chế, dẫn đến việc xây dựng nội dung cho các hoạt động chưa phong phú. Chuẩn bị các đồ dùng, học liệu để tiến hành thực hiện còn đơn điệu. =>Từ những khó khăn trên đã trở thành rào cản cho sự phát triển của trẻ. Vì vậy “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non ” nhằm mục đích giúp trẻ phát huy tính tích cực bảo vệ môi trường góp phần nâng cao nhận thức, phát triển các giác quan, tăng cường thể lực và phát triển ngôn ngữ cho trẻ được tốt hơn, tạo tiền đề cho sự phát triển toàn diện của trẻ. III. NỘI DUNG GIẢI PHÁP ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN 1. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến Ô nhiễm môi trường đang ảnh hưởng xấu đến toàn cầu, gây ra những tình trạng như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, hạn hán, lũ lụt... mà con người là tác nhân chính làm cho tình trạng ô nhiễm ngày càng trầm trọng hơn, những hoạt động của con người tác động xấu đến môi trường xung quanh, như xả rác bừa bãi, dùng túi nilong, chặt phá rừng, khói bụi từ các phương tiện giao thông, nhà máy; các khu chế xuất xả chất thải độc hại ra môi trường và nguồn nước... Nhưng con người cũng chính là nhân tố có khả năng bảo vệ và cải thiện môi trường sống. Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở trường mầm non là quá trình giáo dục có mục đích nhằm phát triển ở trẻ những hiểu biết sơ đẳng về môi trường, có sự quan tâm đến các vấn đề môi trường phù hơp với lứa tuổi, thể hiện qua kiến thức, thái độ, kỹ năng, hành vi của trẻ đối với môi trường xung quanh. (Theo tài liệu chương trình phát triển liên hợp quốc năm 1998).
4. 4 Là một giáo viên hàng ngày trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục những thế hệ tương lai của đất nước, nhận thấy giáo dục bảo vệ môi trường ngay từ bậc học mầm non vô cùng quan trọng, giúp trẻ có kinh nghiệm bảo vệ môi trường trong cuộc sống hàng ngày tại lớp và gia đình, tôi đã mạnh dạn tìm ra: “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non”. * Áp dụng thực hiện các biện pháp như sau: * Biện pháp 1: Thay đổi môi trường, cảnh quan trong và ngoài lớp học nhằm thu hút sự chú ý của trẻ Xây dựng cảnh quan môi trường giáo dục là mối quan tâm của nhiều trường học hiện nay. Môi trường giáo dục lành mạnh, xanh - sạch - đẹp vừa thu hút sự chú ý của các bậc phụ huynh, của học sinh mà còn giúp tăng cường bảo vệ sức khỏe; Muốn giáo dục cho trẻ có ý thức bảo vệ môi trường thì trước tiên cô giáo và những người lớn xung quanh trẻ phải làm gương trước để cho trẻ noi theo và học tập. Chỉ khi thấy được môi trường xung quanh trẻ luôn sạch, đẹp, ngập tràn cỏ cây, hoa lá thì sẽ kích thích ở trẻ lòng yêu thiên nhiên, biết quan sát và ngắm nhìn những cái đẹp từ đó sẽ khơi dậy ở trẻ những suy nghĩ để trẻ có ý thức bảo vệ môi trường, phải làm gì và có những hành động như thế nào để bảo vệ môi trường. Từ môi trường trong lớp, trong trường, đến môi trường sống xung quanh trẻ tại gia đình và cả những nơi công cộng; Ngay từ đầu năm học, Ban giám hiệu và các giáo viên trong trường đã dành thời gian để cải tạo lại cảnh quan môi trường, trồng mới những chậu hoa, cây cảnh để góp phần làm cho ngôi trường đẹp hơn, xanh hơn. Phát quang xung quanh trường, khơi thông cống rãnh, tẩy rêu xanh, lau rửa đồ dùng đồ chơi ngoài trời. Chuẩn bị một môi trường tốt nhất, sạch đẹp nhất để đón các cháu đến trường. - Không chỉ có vậy, các cô còn sáng tạo hơn khi thể hiện những nét vẽ sinh động trên những chiếc ghế đá với những hình thù con vật ngộ nghĩnh, đáng yêu nhằm thu hút trẻ, làm cho trẻ hứng thú hơn, thích đến trường lớp hơn. Các bậc phụ huynh đưa con đi học sẽ cảm nhận được môi trường xanh, sạch, đẹp từ đó sẽ tích cực hơn và giáo dục con em mình có ý thức bảo vệ môi trường Còn trong lớp học, tôi trang trí lớp sáng tạo theo chủ đề, có góc thiên nhiên cho trẻ hoạt động, luôn giữ gìn môi trường lớp học sạch sẽ để trẻ thấy được sự cần thiết phải cùng cô giữ gìn và bảo vệ môi trường * Biện pháp 2: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động Một ngày của trẻ ở trường mầm non diễn ra với rất nhiều các hoạt động khác nhau: Đón trẻ, hoạt động học, hoạt động vui chơi, hoạt động ngoài trời, vệ sinh, ăn, ngủ, hoạt động lao động...thông qua từng hoạt động mà cô giáo sẽ có những cách khác nhau để có thể giáo dục trẻ có ý thức bảo vệ môi trường. Do đầu năm trẻ vẫn còn nhút nhát, chưa mạnh dạn nên tôi luôn hỗ trợ các cháu, giúp
5. 5 các cháu quen dần với nề nếp, thói quen từ đó sẽ hình thành các kỹ năng cho trẻ. Trẻ sẽ mạnh dạn hơn, kỹ năng tốt hơn và biết giúp đỡ cô trong các hoạt động; * Thông qua hoạt động vui chơi Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo, trẻ học mà chơi, chơi mà học nên thông qua hoạt động vui chơi giáo dục trẻ có ý thức bảo vệ môi trường từ những điều nhỏ nhất là vô cùng cần thiết. Hành vi của trẻ được thể hiện rõ nét nhất là trong khi chơi, đặc biệt là trò chơi ở góc phân vai. Vì vậy tôi luôn chú ý để uốn nắn và rèn cho trẻ kịp thời; - Ở góc phân vai bán hàng: Người bán hàng phải dọn dẹp cửa hàng sạch sẽ, bày các mặt hàng ra để bán một cách gọn gàng để thu hút người đến mua hàng; - Ở góc phân vai gia đình: Các thành viên trong gia đình sẽ biết phân công nhau, cùng nhau dọn dẹp nhà cửa, sắp xếp đồ dùng trong nhà ngăn nắp, gấp quần áo gọn gàng; - Ở góc phân vai nấu ăn: Trẻ biết giữ gìn nhà bếp sạch sẽ, vệ sinh đồ dùng nấu ăn, trước khi ăn biết rửa tay, rửa mặt sạch sẽ; - Ở góc thiên nhiên: Trẻ được ngắm cây xanh, vườn hoa, nhặt lá rụng...từ đó biết chăm sóc cây xanh (tưới cây, nhổ cỏ, bắt sâu, lau lá), bảo vệ cây xanh (không hái hoa, bẻ cành, dẫm lên cây cỏ). Sau khi chơi xong biết cất dọn đồ dùng và rửa chân, tay sạch sẽ; - Ở góc nghệ thuật: Trẻ được hát múa các bài hát theo chủ đề, được tô màu, cắt dán các hình ảnh bé bảo vệ môi trường, biết cất đồ dùng đúng nơi quy định, sau khi chơi xong biết nhặt rác bỏ vào thùng rác; * Thông qua hoạt động dạo chơi, thăm quan Không chỉ hoạt động ở trong lớp mà trẻ rất cần được ra ngoài trời, được quan sát thế giới vạn vật xung quanh, hoà mình với thiên nhiên để trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của môi trường, thế giới xung quanh trẻ và trẻ sẽ có ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường. Tôi cho trẻ quan sát vườn rau, vườn hoa, vườn cây xanh, các khu vực xung quanh trường lớp...và cho trẻ nói lên cảm nhận của mình. - Con thấy môi trường xung quanh con như thế nào? - Vì sao chúng ta phải trồng nhiều cây xanh? - Con sẽ làm gì để góp phần bảo vệ môi trường sống? Ngoài ra, tôi còn cho trẻ tham quan những ngôi nhà xung quanh trường, cho trẻ quan sát và nhận xét về môi trường sống của những người dân. Hoặc đến những nơi công cộng, trẻ biết phải xếp hàng, trật tự, không chen lấn xô đẩy nhau, không vứt rác bừa bãi ra những nơi công cộng. Cho trẻ đưa ra ý kiến của cá nhân về những việc nên làm và không nên làm để bảo vệ môi trường; Tôi hướng dẫn trẻ biết nhặt lá cây bỏ vào thùng rác nhưng tôi cũng giúp trẻ biết sáng tạo từ lá cây thông qua các sản phẩm tạo hình: Tạo hình con chuồn chuồn từ lá cây, làm con trâu bằng lá mít...từ đó trẻ thấy được sự phong phú từ các nguyên vật liệu thiên nhiên và về nhà trẻ sẽ thích thú khi cùng chơi với cha mẹ, ông bà của mình; VD: Cho trẻ quan sát vườn hoa trong trường. Tôi sẽ gợi hỏi để trẻ quan sát và nói lên được tên gọi, những đặc điểm nổi bật của các loại hoa, ích lợi của
6. 6 hoa. Tôi đặt câu hỏi: Làm thế nào để có nhiều những cây hoa đẹp? Cây hoa có ích lợi gì? Con sẽ chăm sóc vườn hoa như thế nào? Nếu không được tưới nước, bắt sâu, nhổ cỏ thì điều gì sẽ xảy ra? Với những câu hỏi đó, trẻ sẽ nêu lên được ý kiến cá nhân của mình từ đó phát huy tính độc lập, khả năng suy đoán, trẻ sẽ tự tin hơn, mạnh dạn hơn trong các hoạt động. Sau đó tôi cho trẻ thực hành chăm sóc vườn hoa: Tưới nước, bắt sâu, nhổ cỏ...để trẻ thấy được bản thân trẻ có thể làm những việc nhỏ để chăm sóc vườn hoa từ đó hình thành ý thức tự bảo vệ môi trường cho mình. * Thông qua hoạt động tổ chức giờ ăn, ngủ cho trẻ Đây là hoạt động hình thành nề nếp và thói quen cho trẻ; Trước khi ăn, tôi cho trẻ giúp cô giáo kê bàn ghế ngay ngắn, lấy đĩa đựng đủ cho mỗi bàn (đĩa đựng cơm rơi, đĩa đựng khăn ướt, đĩa đựng khăn khô) và xếp hàng rửa tay bằng xà phòng, nhắc trẻ ngồi ăn ngay ngắn, không nói chuyện, đùa nghịch trong khi ăn, biết nhặt cơm rơi vào đĩa và ăn hết xuất của mình. Sau khi ăn xong biết cất bát, cất ghế đúng nơi quy định. Biết lấy khăn lau miệng, uống nước và cởi bớt quần áo (vào mùa đông) cất vào đúng ngăn tủ của mình để chuẩn bị đi ngủ; Tôi luôn nhắc trẻ giữ vệ sinh lớp học sạch sẽ, đi vệ sinh đúng nơi quy định sau đó lấy gối đi ngủ. * Thông qua hoạt động lao động (ngoại khoá) Trẻ mầm non rất thích bắt chước những công việc của người lớn, thích tự tay làm những công việc nhỏ giúp cô giáo, giúp ông bà, cha mẹ ở nhà. Nắm được đặc điểm tâm sinh lý đó, vào mỗi thứ sáu hàng tuần, tôi sẽ tiến hành tổ chức cho trẻ trong lớp giúp cô giáo dọn dẹp, vệ sinh lớp học. Sự hứng thú, tích cực của trẻ sẽ được tăng lên khi trẻ được thảo luận, làm việc nhóm cùng nhau từ đó trẻ sẽ cùng nhau hoàn thành tốt công việc của mình, tính tự giác, ý thức của trẻ cũng từ đó mà được hình thành. Không cần có sự tác động, trợ giúp từ cô giáo nữa; Tôi chia trẻ thành 3 nhóm và phân công cho mỗi nhóm như sau: - Nhóm 1: Lau giá góc, nhặt rác trong lớp - Nhóm 2: Sắp xếp lại đồ chơi trong lớp - Nhóm 3: Chăm sóc cây ở góc thiên nhiên. Sau khi hoàn thành công việc, tôi nhắc trẻ rửa tay sạch sẽ, xếp hàng lần lượt vào rửa tay, nhắc trẻ khi rửa tay vặn nhỏ vòi nước để tiết kiệm nước đồng thời tránh gây ướt bẩn xung quanh, bảo vệ cơ thể khỏi bệnh tật; Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua tất cả các hoạt động trong một ngày của trẻ ở trường mầm non được thực hiện hàng ngày, hàng tuần, thường xuyên và liên tục nhằm khắc sâu cho trẻ, trẻ được tự làm sẽ thích thú hơn, nhớ lâu hơn, hình thành kỹ năng tốt hơn từ đó phát triển cho trẻ toàn diện về các mặt đặc biệt là hình thành nhân cách tốt cho trẻ sau này, giúp trẻ trở thành 1 con người có ích cho xã hội * Biện pháp 3: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua lồng ghép, tích hợp vào các chủ đề
7. 7 Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ không chỉ thông qua các hoạt động vui chơi, hoạt động lao động...mà tôi còn giáo dục cho trẻ thông qua việc lồng ghép, tích hợp vào chủ đề. Với mỗi chủ đề, tôi sẽ tìm tòi, lựa chọn nội dung sao cho phù hợp với lứa tuổi, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường để lồng ghép giáo dục cho trẻ có ý thức bảo vệ môi trường, xuyên suốt từ đầu năm học cho đến khi kết thúc năm học; * Vào ngày đầu tiên trẻ đến trường “Ngày hội đến trường của bé” tôi hướng dẫn trẻ ngồi ngay ngắn vào đúng vị trí của lớp mình, sau khi liên hoan bánh kẹo thì tôi nhắc trẻ để vỏ bánh, kẹo gọn một chỗ, không vứt bừa bãi. Khi ra về thì sẽ xếp ghế gọn gàng và vứt vỏ bánh kẹo vào thùng rác; * Chủ đề “Trường mầm non”: Ngoài việc cung cấp cho trẻ những kiến thức về trường, lớp của bé, về các khu vực trong trường, tôi còn giáo dục trẻ làm sao để giữ gìn ngôi trường, lớp học của mình luôn sạch đẹp. Cho trẻ đưa ra ý kiến của mình như - Con sẽ nhặt rác bỏ vào thùng rác, không vứt rác vừa bãi - Con sẽ không hái hoa - Con giúp cô tưới cây - Con sẽ giúp cô quét lớp - Con giúp cô lấy khăn ăn - Con sẽ không tranh đồ chơi với bạn Cuối cùng cô giáo sẽ là người tổng hợp các ý kiến, giáo dục và cho trẻ nhắc lại để trẻ ghi nhớ một cách sâu sắc nhất, tạo tâm thế hứng thú để tất cả các bạn trong lớp cùng thực hiện; Bên cạnh đó tôi hướng dẫn trẻ cách phân loại rác thải một cách đơn giản nhất, cung cấp cho trẻ hiểu thế nào là rác phân huỷ, rác tái chế và cho trẻ thực hiện phân loại rác khi vứt rác hàng ngày. Tôi còn trang trí các thùng đựng rác đẹp mắt, sinh động để thu hút sự chú ý của trẻ. Chỉ khi trẻ hứng thú, thích làm một việc gì thì sự tự giác và ý thức của trẻ sẽ được nâng cao và trẻ sẽ tự thực hiện mà không cần cô giáo hay cha mẹ phải nhắc nhở. Khi trẻ đã tự giác thực hiện ở lớp thì về nhà trẻ cũng sẽ tự giác và còn nhắc nhở mọi người trong gia đình cùng thực hiện theo. Kích thích tính tò mò, ham hiểu biết, khơi dậy ý thức bảo vệ môi trường trong môi trẻ để trẻ tích cực và tự giác thực hiện. * Chủ đề “Bản thân”: Tôi cung cấp những kiến thức để trẻ biết các bộ phận, giác quan trên cơ thể, biết cách giữ gìn vệ sinh cá nhân, biết ích lợi của việc giữ gìn vệ sinh môi trường sẽ có lợi cho sức khoẻ của con người. Môi trường xanh, sạch, không khí trong lành trẻ giúp con người có một sức khoẻ tốt hơn. Còn nếu môi trường bị ô nhiễm, nhiều khói bụi thì con người sẽ phải đối mặt với các nguy cơ về bệnh tật. Ngoài ra tôi còn giúp trẻ nhận biết một số ký hiệu đơn giản như: Bạn trai, bạn gái, nhà vệ sinh, thùng rác...và nhận biết một số vật dụng (dao, kéo...) và nơi nguy hiểm đối với bản thân (ao, hồ, ổ điện...); VD: Qua hoạt động khám phá “Cơ thể bé”, trẻ được trải nghiệm về các bộ phận trên cơ thể qua đó giáo dục trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân (rửa mặt, rửa tay, đánh răng hàng ngày, đi vệ sinh đúng nơi quy định...) biết bảo vệ môi trường sống cũng chính là bảo vệ sức khoẻ của bản thân mình.
8. 8 * Chủ đề “Gia đình”: thông qua chủ đề, tôi muốn giáo dục trẻ về nhà biết giữ gìn vệ sinh ngôi nhà của mình: biết quét nhà, biết nhặt rác xung quanh nhà và không vứt rác bừa bãi. Biết cùng những người thân trồng cây, chăm sóc cây xanh để cải tạo môi trường sống, làm cho môi trường sanh sạch đẹp, ngôi nhà sẽ trở nên đẹp hơn với những vườn cây, vườn hoa xanh ngát hương thơm; - Tôi dạy trẻ bài hát “Bé quét nhà” sáng tác của nhạc sỹ Hà Đức Hậu với mong muốn giáo dục trẻ biết giúp đỡ ông bà, cha mẹ những việc nhỏ, phù hợp với sức của mình như: Quét nhà, gập quần áo, tưới cây...từ đó giúp trẻ có ý thức bảo vệ môi trường; * Chủ đề Nghề nghiệp: Với hoạt động “Tìm hiểu một số nghề trong xã hội”, tôi đã giới thiệu và cho trẻ tìm hiểu về những cô lao công vệ sinh môi trường. Trẻ biết được công việc của cô lao công, dụng cụ làm việc và ý nghĩa của công việc đó. Từ đó trẻ thêm yêu mến, kính trọng những người công nhân lao động, những cô lao công ngày đêm vất vả để giữ vệ sinh môi trường. Trẻ sẽ rút ra được những kinh nghiệm cho bản thân và từ đó sẽ có ý thức hơn nữa trong việc bảo vệ môi trường; * Chủ đề “Thế giới thực vật”: Tôi giáo dục trẻ biết trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh. Biết ích lợi của cây xanh đối với cuộc sống của con người. Thấy được tác hại của việc chặt phá rừng bừa bãi sẽ là làm cho môi trường ô nhiễm, thiên tai xảy ra nhiều và nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng tới đời sống của con người; VD: Tôi chuẩn bị những hộp nhựa, cho trẻ tự gieo hạt (ngô, lạc, đỗ...) để trẻ tự gieo trồng, tự chăm sóc qua đó thấy được quá trình phát triển của cây một cách rõ nhất. Khi trẻ thấy cây mình trồng lớn lên mỗi ngày, trẻ sẽ rất thích thú, trẻ sẽ muốn bảo vệ, chăm sóc nó. Từ đó ý thức của trẻ được hình thành một cách rõ nét và là tiền đề để trẻ có ý thức và hoàn thiện nhân cách sau này; * Với chủ đề “Nước, hiện tượng tự nhiên”: tôi giúp trẻ biết về các hiện tượng tự nhiên, về các đặc điểm, tính chất, ích lợi của nước. Biết phân biệt nước sạch, nước bẩn, biết làm thế nào để giữ gìn nguồn nước sạch, không vứt rác bừa bãi và biết sử dụng nước tiết kiệm; Tôi cho trẻ xem hình ảnh rừng bị chặt phá, lũ lụt, hạn hán, tác hại của một số hiện tượng tự nhiên mang lại để trẻ thấy được mức độ nguy hiểm, nghiêm trọng của việc phá rừng bừa bãi, không giữ gìn vệ sinh môi trường. Từ đó trẻ có một số kiến thức, hành vi, thái độ của mình về bảo vệ môi trường và biết nhắc nhở mọi người cùng nhau thực hiện, cùng chung tay bảo vệ môi trường; * Chủ đề “Quê hương, đất nước, Bác Hồ”: Tôi giới thiệu với trẻ về Đất nước Việt Nam giàu đẹp, về quê hương .........anh hùng. Cho trẻ nói lên suy nghĩ của bản thân: Làm thế nào để xây dựng quê hương giàu đẹp? Qua đó giáo dục trẻ biết bảo vệ môi trường sạch đẹp, biết giữ gìn những cảnh đẹp của quê hương, đất nước; Giáo dục trẻ học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh: Sinh thời, Bác Hồ thường xuyên quan tâm đến việc trồng cây. Trồng cây không chỉ là công việc thông thường mà qua đó còn rèn luyện sức khoẻ, đạo đức, nâng cao ý thức của tất cả mọi người trong việc bảo vệ môi trường sinh thái;
9. 9 Như vậy việc lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua các chủ đề khác nhau quả thật rất phong phú, đa dạng. Khi chúng ta biết lồng ghép tích hợp một cách linh hoạt, sáng tạo để giúp trẻ có những kiến thức hiểu biết về chăm sóc cho bản thân, về môi trường xung quanh gần gũi với bản thân, biết sử dụng và giữ gìn đồ dùng luôn sạch sẽ gọn gàng, ngăn nắp...biết sống vì môi trường, bảo vệ và giữ gìn môi trường, có thái độ đúng với môi trường một cách tích cực và hiệu quả. * Biện pháp 4: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường qua việc phối kết hợp với phụ huynh Giáo dục trẻ ở lớp thôi chưa đủ, mà muốn trẻ phát triển được toàn diện thì ngay cả khi ở nhà, trẻ cũng cần có ý thức bảo vệ môi trường. Chính vì vậy việc phối kết hợp với các bậc phụ huynh để cùng đưa ra những biện pháp chăm sóc giáo dục trẻ là vô cùng cần thiết. Để có kết quả tốt đối với trẻ ngoài việc trẻ có ý thức lúc ở trường học thì phụ huynh là một trong những người không thể thiếu trong việc nhắc nhở dạy bảo trẻ ở nhà cũng như mọi lúc mọi nơi; Ở lớp, tôi đã tạo ra góc tuyên truyền, ở đó tôi dán hình ảnh có nội dung về bảo vệ môi trường, hình ảnh các bài thơ, câu truyện mà ở lớp trẻ được đọc để về nhà các bậc phụ huynh có thể đọc cùng bé. Khuyến khích trẻ thể hiện cho ông bà, cha mẹ, anh chị cùng nghe. Không chỉ có vậy, tôi còn sưu tầm những tranh ảnh, thông điệp bảo vệ môi trường để tuyên truyền, vận động phụ huynh cùng hưởng ứng và tham gia thực hiện; Tôi đã dùng nhiều hình thức tuyên truyền với phụ huynh như: Lúc đón trẻ, trả trẻ, hay trong lúc họp phụ huynh, trao đổi trực tiếp với phụ huynh về những hành vi tốt và chưa tốt với môi trường của trẻ khi ở lớp cũng như ở gia đình, từ đó tôi có kế hoạch điều chỉnh, giáo dục cho phù hợp. Đặc biệt hàng tháng tôi tuyên truyền với phụ huynh ở góc tuyên truyền với những nội dung bảo vệ môi trường, phụ huynh thấy được điều quan trọng của việc bảo vệ môi trường và ý thức của mình đối với môi trường. Với các bậc phụ huynh, khi nhìn thấy sự thay đổi ở trẻ, nhìn thấy những việc trẻ biết làm thì đó là điều đáng mừng và luôn là sự mong đợi của cô giáo và các bậc phụ huynh. Qua đó, các bậc phụ huynh sẽ tích cực hơn, sát sao hơn, phối hợp tốt với cô giáo hơn trong việc cùng giáo dục con mình có ý thức bảo vệ môi trường ngay tại gia đình; Bên cạnh đó phụ huynh còn hỗ trợ các nguyên vật liệu phế thải trong sinh hoạt hàng ngày để mang đến lớp cho cô và trẻ cùng làm đồ dùng; VD: Ở nhà trẻ uống hết nước trong chai sẽ lập tức bỏ chai đi, khi đó phụ huynh sẽ giáo dục trẻ là không nên bỏ rác bừa bãi mà con có thể nhặt chai đó lại và mang vào lớp để cô và con có thể sử dụng cái chai vào trong việc học. Ngoài ra tôi còn đưa ra 1 số biện pháp như - Đến chủ đề nào thì giáo viên sẽ vận động phụ huynh ủng hộ các nguyên vật liệu sẵn có tại nhà, không dùng đến để làm đồ chơi cho trẻ, tạo sự phong phú đa dạng về chủng loại và số lượng để trẻ hoạt động; - Làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục, vận động phụ huynh ủng hộ chậu để trồng cây xanh;
10. 10 - Qua giờ đón, trả trẻ tuyên truyền đến các bậc phụ huynh cách thay đổi môi trường sống ở nhà sao cho sạch, đẹp, thoáng mát; - Tạo nhóm Zalo của lớp để trao đổi thông tin, trao đổi các bài thơ, bài hát mà cô giáo dạy ở lớp, trao đổi các bậc phụ huynh giáo dục trẻ bảo vệ môi trường tại nhà: nhặt rác, quét sân, tưới cây, chơi với lá cây...sau đó phụ huynh chụp ảnh lại và phản hồi trong nhóm lớp để kích thích những cháu khác, những gia đình khác học tập và làm theo. 2. Tính mới, tính sáng tạo: 2.1. Tính mới: Bản thân tôi có thêm những kiến thức mới về nội dung giáo dục bảo vệ môi trường và sử dụng có hiệu quả vào các hoạt động chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ. Có thêm nhiều kinh nghiệm khi tổ chức hoạt động thực hành để trẻ hiểu được tầm quan trọng của môi trường tại trường mầm non cũng như môi trường xung quanh mình. Phối hợp với giáo viên các lớp, các khối khi thực hiện các hình thức tổ chức đa dạng linh hoạt. Các biện pháp của đề tài gần gũi phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường. Hình thành cho trẻ những thói quen, hành vi đầu tiên trong việc bảo vệ môi trường: khi chơi xong biết sắp xếp đồ dùng đồ chơi trong và ngoài lớp gọn gàng ngăn nắp, biết bỏ rác đúng nơi quy định, chăm sóc cây và chăm sóc các con vật, tiết kiệm điện, nước và tham gia cùng cô làm một số đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu phế thải. Các cháu mạnh dạn, tự tin, yêu thích khi tham gia các hoạt động giữ gìn vệ sinh sạch sẽ môi trường lớp học tại trường mầm non, ở tất cả mọi nơi gần với trẻ. Giao tiếp giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ và cô gần gũi, thân thiện hơn. Từ đó môi trường của trường - lớp và ngoài lớp học luôn thân thiện, xanh sạch đẹp. 2.2. Tính sáng tạo: Việc áp dụng giải pháp trên giúp giáo viên nắm chắc nội dung phương pháp giáo dục bảo vệ môi trường, hiểu được bản chất của vấn đề nên việc tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào các chủ đề một cách dễ dàng hơn có sáng tạo đạt kết quả cao. So với trước tôi nhiệt tình, hăng hái nhiều hơn. Đây cũng là hình thức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên. Quan tâm, gần gũi, tình cảm, nhẹ nhàng, đối sử công bằng với trẻ, có sáng tạo trong khi giáo dục trẻ, lấy trẻ làm trung tâm, cô luôn tạo tình huống cho trẻ được tìm tòi khám phá trải nghiệm. Giáo viện dành nhiều thời gian nghiên cứu, học hỏi về công nghệ thông tin từ đó sử dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động của trẻ linh hoạt, sáng tạo hơn. Phụ huynh hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường. Phụ huynh phấn khởi quan tâm , thường xuyên chăm lo
11. 11 trao đổi thăm hỏi, từ đó phụ huynh đã tạo điều kiện tốt cho trẻ tham gia vào các hoạt động, cung cấp tranh ảnh , hổ trợ mua sắm cây cảnh và thùng đựng rác có nắp đậy, đóng góp để mua sắm đồ dùng cá nhân cho trẻ, tham gia đóng góp nguyên vật liệu để cô và trẻ làm đồ dùng đồ chơi. Quan tâm phối hợp với cô giáo để giáo dục trẻ bảo vệ môi trường ở nhà, phụ huynh còn tích cực dọn vệ sinh nơi ở, 100% phụ huynh nhận thức rõ được tầm quan trọng của việc giáo dục bảo vệ môi trường. 3. Phạm vi ảnh hưởng, khả năng áp dụng của sáng kiến: Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ nhằm tạo ra thái độ, hành động đúng của trẻ đối với môi trường xung quanh. Việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được hình thành và rèn luyện từ lứa tuổi mầm non giúp trẻ có những khái niệm ban đầu về môi trường sống của bản thân mình nói riêng và con người nói chung là cần thiết từ đó biết cách sống tích cực với môi trường nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh của cơ thể và trí tuệ. Được sự phân công của nhà trường, năm học 2023 -2024 tôi được phân công giảng dạy lớp 3 tuổi A3, với tổng số trẻ là 27 cháu. Việc giáo dục trẻ mầm non phát huy tính tích cực bảo vệ môi trường được hực hiện trong các hoạt động hằng ngày của trẻ tại lớp. Từ lúc đón, đến các hoạt động học, hoạt động chơi, ăn, ngủ... đều được giáo viên thực hiện lồng ghép việc giáo dục tính tích cực bảo vệ môi trường cho trẻ. Như ở lớp tôi phụ trách tôi đã thực hiện một số biện pháp giúp trẻ phát huy tính tích cực bảo vệ môi trường thông qua tranh ảnh, tôi đàm thoại cùng trẻ về hành động, việc làm của các bạn nhỏ về ý thức bảo vệ môi trường ( bỏ rác vào thùng, trồng cây...) hay tổ chức các buổi lao động dọn sân trường, giao nhiệm vụ cho từng nhóm trẻ, hay giáo dục trẻ phát huy tính tích cực bảo vệ môi trường thông qua trò chơi nhưng đạt hiệu quả chưa cao. Trẻ chỉ nhớ được lúc đó nhưng sau thì lại quên ngay, và khi lao động trẻ làm một cách miễn cưỡng, coi đấy là nhiệm vụ của mình phải làm. Trẻ chỉ làm khi người lớn yêu cầu, chưa có tính tự giác nên tôi rất lo lắng về vấn đề tích cực bảo vệ môi trường của trẻ. Việc giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường hiện nay đôi lúc còn mang tính lý thuyết, chưa chú trọng yếu tố thực tiễn một cách sâu sắc, nghĩa là chưa thực hiện tốt phương châm “Học đi đôi với hành; lý luận gần gũi với thực tiễn”. Với đề tài “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non ”, tôi nhận thấy có thể áp dụng có hiệu quả cho
12. 12 trẻ 3-4 tại trường Mầm non Bạch Đằng. Đề tài này còn có thể áp dụng rộng rãi cho tất cả các trường Mầm non trong Quận đạt hiệu quả cao. 4. Hiệu quả, lợi ích thu được từ sáng kiến 4.1. Hiệu quả kinh tế: Việc sử dụng các giải pháp nêu trên khi thực hiện sẽ không quá tốn kém về mặt kinh tế. - Với các giải pháp thông qua bảng tuyên truyền tại lớp thì không không tốn một chút kinh phí nào toàn bộ giấy in tôi tận dụng giấy phô to một mặt để in bài tuyên truyền mà giấy một mặt đó do phụ ủng ủng hộ là giấy cơ quan phụ huynh bỏ đi, các tranh áp phích tôi hiên hệ công ty môi trường để vận động và xin hộ ủng hộ. - Với hình thứ thu gom các loại vỏ chai lọ nhựa để rác đổi quà, mà những phần quà này là những đồ dùng đồ chơi mà tôi và các giáo viên trong trường đã tạo ra từ các vỏ chai lọ phụ huynh thu gom được đây được coi là giải pháp rất hữa ích không tốn kinh phí và có ý nghĩa rất lớn lan toả được tới nhiều phụ huynh và học sinh. Ví dụ: Giá thành 1 bộ đồ chơi khoảng 300.000- 500.000 /bộ đồ chơi bán hàng, nhưng thực tế tôi tân dụng các vỏ chai lọ nhựa để tạo bộ đồ chơi bán hàng không đồng. Ví dụ: Bộ đồ chơi phát triển vận động nếu mua ở thiết bị đồ dùng nhứ ném con boing cổng chui giá trị khoảng 800.000-1.200.000, nhưng thực tết tôi đã tạo ra bộ đồ dùng đó với các nguyên vật liệu phế thải từ nhựa với chi phí khoảng 30.000 -50.000 Nhờ sự ủng hộ, sưu tầm nguyên vật liệu từ phụ huynh đã tiết kiệm kinh phí còn tạo ra nhiều loại đồ chơi mang lại niềm vui mới cho trẻ. 4.2. Hiệu quả về mặt xã hội: Các giải pháp được áp dụng ngoài việc có nhiều lợi ích về mặt kinh tế mà còn có hiệu quả rất lớn về mặt xã hội. Bên cạnh đó, thực hiện giải pháp cũng là giáo dục ý thức cho trẻ ngay từ cái gốc của hệ thống giáo dục, là nền tảng cho giáo dục nhân cách toàn diện con người, nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm trong việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ trong nhà trường cũng như trong gia đình. 4.3. Giá trị làm lợi khác: Việc áp dụng các giải pháp đã nêu ở trên đã tạo được hiệu ứng rất tốt rất mạnh mẽ không chỉ tới toàn thể thể cán bộ giáo viên, nhân viên và các bậc phụ huynh trong nhà trường. Giải pháp cũng đã tạo nên động lực lớn cho giáo viên luôn phát huy các ý tưởng sáng tạo trong chăm sóc giáo dục cho trẻ tại trường. Sau khi áp dụng các giải pháp đã tạo được chất lượng hoạt động, đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của cha mẹ trẻ. Ngôn ngữ của trẻ phát triển rõ ràng, lưu loát, trẻ có ý thức bảo vệ môi trường biết giúp bố mẹ những công việc vừa sức. Theo đó công tác xã hội hoá giáo dục thực hiện đạt hiệu quả cao.
13. 13 Trên đây là “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3 - 4 tuổi trong trường mầm non” đã được áp dụng có hiệu quả tại nhà trường. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến để chúng tôi tiếp tục phát huy tốt hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! TÁC GIẢ SÁNG KIẾN Cao Thị Phượng
14. CÁC PHỤ LỤC (Nhằm minh chứng cho sáng kiến và hiệu quả của sáng kiến)