Giáo dục văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc cho trẻ Mầm non tại trường Mầm non Sở Dầu

Nội dung tài liệu: Giáo dục văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc cho trẻ Mầm non tại trường Mầm non Sở Dầu

1. UỶ BAN NHÂN DÂN QUẬN HỒNG BÀNG TRƯỜNG MẦM NON SỞ DẦU BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN Tên sáng kiến: “Giáo dục văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc cho trẻ Mầm non tại trường Mầm non Sở Dầu” Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền Trình độ chuyên môn: Đại học Sư phạm Mầm non Chức vụ: Phó hiệu trưởng - Trường Mầm non Sở Dầu Nơi công tác: Trường Mầm non Sở Dầu Đồng tác giả: Phạm Thị Duyên Trình độ chuyên môn: Đại học Sư phạm Mầm non Chức vụ: Tổ trưởng khối 5 tuổi- Giáo viên dạy lớp 5 tuổi A3 Nơi công tác: Trường Mầm non Sở Dầu Tháng 01 năm 2021 1
2. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Năm học: 2020-2021 Kính gửi: Hội đồng Khoa học và Công nghệ Quận Hồng Bàng. I. Chúng tôi Tỷ lệ (%) Trình độ Ngày tháng Nơi công đóng góp vào TT Họ và tên Chức danh chuyên năm sinh tác tạo ra môn sáng kiến Trường MN Phó Hiệu 1 Nguyễn Thị Thu Hiền 12/3/1983 Đại học 50% Sở Dầu Trưởng Trường MN TTCM - GV 2 Phạm Thị Duyên 10/12/1981 Đại học 50% Sở Dầu lớp 5A3 1- Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Giáo dục văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc cho trẻ Mầm non tại trường Mầm non Sở Dầu” 2- Lĩnh vực áp dụng sáng kiền: Giáo dục Mầm non 3- Ngày sáng kiến được áp dụng: Bắt đầu từ năm học 2016-2017 4- Những thông tin cần bảo mật: Không có II. Mô tả sáng kiến 1. Tình trạng giải pháp đã biết: Ngày nay, bên cạnh việc hướng đến hình thành và hoàn thiện các năng lực, kỹ năng, thái độ phù hợp với yêu cầu của cuộc cách mạng 4.0, giáo dục Việt Nam không quên nhiệm vụ tôn vinh, khắc sâu các giá trị văn hoá truyền thống trong mỗi con người. Giáo dục văn hoá truyền thống giờ đây không còn là một nội dung mang tính tự phát. Đối với các trường ở bậc phổ thông có nội dung giáo dục đạo đức, lối sống, lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên. Để thực hiện nội dung này các trường thực hiện thông qua các hình thức tích hợp, lồng ghép các hoạt động dạy học, đưa vào trong tiết học giáo dục công dân hay tổ chức các hoạt động ngoại khóa và tổ chức theo hình thức sân khấu hóa. Đối với các trường Mầm non, nội dung giáo dục văn hóa truyền thống cho trẻ chưa thực sự rõ nét mà chỉ là những nội dung rất đơn sơ, nhỏ lẻ đưa vào trong lĩnh vực giáo dục tình cảm kỹ năng xã hội cho trẻ. Ví dụ như: Ở chủ điểm “Quê hương – Đất nước” Dạy trẻ về Bác Hồ kính yêu; Dạy trẻ về Thủ đô Hà Nội hay những ngành nghề đặc trưng của địa phương. Đó đều là những nội dung nhỏ mà trẻ được làm quen trong khoảng thời gian ngắn từ 3 – 4 tuần. Những nội dung này đã hình thành cho trẻ những tình cảm, kỹ năng với đối tượng cụ thể, với bài dạy đó chứ không phải hình thành cái lớn là hình thành văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc như đề tài mà tác giả đang lựa chọn. * Ưu điểm: Các nhà trường đã quan tâm giáo dục về đạo đức lối sống, về lý tưởng cách mạng đối với học sinh phổ thông và cũng giáo dục cho trẻ Mầm non một số kiến thức cơ bản về Tình cảm với Bác Hồ, với Thủ đô Hà Nội, với một số nét văn hóa truyền thống, phong tục tập quán ở địa phương của trẻ. 2
3. * Tồn tại: - Về nội dung: Hiện nay giáo dục văn hóa truyền thống trong trường phổ thông đã được quan tâm nhưng việc tổ chức các hoạt động nhằm khơi gợi và tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống chưa thường xuyên. Những hoạt động giáo dục văn hóa truyền thống cho trẻ ở các trường học nói chung và cho trẻ Mầm non nói riêng cũng đang tổ chức được một phần, một góc của văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc. Nội dung mang đến chỉ đơn thuần lý thuyết, chưa thực sự gắn với thực tiễn, xa vời với hiểu biết của học sinh. Các em chỉ hiểu về nền văn hóa truyền thống một cách mơ hồ qua sách vở. Bên cạnh đó, sự vận động của thực tiễn đã làm cho nhiều nội dung chương trình chưa thật phù hợp với đối tượng giáo dục trong thời đại mới. - Về hình thức: Giáo dục văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc chủ yếu dạy lồng ghép tích hợp, dạy ở các hoạt động ngoại khóa, theo chuyên đề của tháng hoặc chủ điểm của Mầm non. Việc tích hợp các giá trị văn hóa chưa có định hướng chung. Sự thay đổi của điều kiện kinh tế, xã hội đã làm biến đổi các giá trị văn hóa truyền thống, tạo ra nhiều cơ hội, nhưng cũng làm nảy sinh nhiều thách thức. Để thực hiện được mục tiêu này, giáo dục văn hóa truyền thống trong nhà trường là rất quan trọng, góp phần bồi đắp tình yêu văn hóa dân tộc, trên cơ sở đó hình thành nhân cách sống cho mỗi học sinh. 2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến 2.1. Tính cấp thiết: Văn hóa là nhân tố quan trọng quyết định giá trị của mỗi người. Văn hóa truyền thống được hun đúc qua chiều dài thời gian và chiều rộng không gian. Đưa văn hóa truyền thống vào tâm hồn con người sẽ là con đường bảo lưu văn hóa tốt nhất. Vì thế, giáo dục văn hoá truyền thống là nội dung ý nghĩa, bất kể là thời đại nào, độ tuổi nào. Đặc biệt, trong bối cảnh văn hóa truyền thống có nguy cơ bị văn hóa hiện đại lấn át, nhiều giá trị văn hóa truyền thống bị quên lãng hoặc bị thương mại hóa... thì việc giáo dục văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non càng trở nên cấp thiết. Tác động của thời đại công nghệ số và hội nhập quốc tế làm cho nền văn hóa truyền thống dường như bị xem nhẹ, bị mai một, bị lãng quên mà cái gốc của một con người, của một dân tộc chính và văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc. Đỗi với một con người, lứa tuổi Mầm non là lứa tuổi hình thành nhân cách. Nhân cách đó sẽ theo trẻ tới khi trưởng thành cho đến hết cuộc đời. Vì vậy phải giáo dục văn hóa truyền thống cho trẻ Mầm non để dân tộc Việt Nam có được những lớp công dân Việt Nam mang dậm bản sắc của dân tộc Việt Nam. Sau một số năm thực hiện, chúng tôi đã đưa ra giải pháp “Giáo dục văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc cho trẻ tại trường mầm non Sở Dầu”. Giải pháp này bao gồm một chuỗi các hoạt động. Đó là những hoạt động thường xuyên hàng ngày như hoạt động chào cờ vào sáng thứ hai đầu tuần; hoạt động giáo dục âm nhạc trên phòng âm nhạc Cho tới các hoạt động lớn như ngày hội, ngày lễ; tham quan trải nghiệm; khám phá các khu vực trải nghiệm thực tế trong nhà trường, trải nghiệm thực tế ngoài nhà trường. Các hoạt động này diễn ra trong suốt một năm học. Năm học này với năm học sau cũng hoạt động như vậy nhưng các nội dung được thay đổi phong phú để trẻ không nhàm chán. Qua một chuỗi thời gian, sự kiện như vậy giáo dục văn hóa truyền thống, lòng tự tôn tự hào dân tộc sẽ ngày ngày thấm dần vào con người trẻ, hình thành một cách tự nhiên và bền vững. 3
4. 2.2. Tính mới Đề tài “Giáo dục văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc cho trẻ Mầm non tại trường Mầm non Sở Dầu” là giải pháp mới của trường Mầm non Sở Dầu; không trùng với giải pháp nào. Đề tài quan tâm đều đến chất lượng hoạt động trải nghiệm trong và ngoài nhà trường. Đặc biệt quan tâm đến chất lượng một số lễ hội, sự kiện có ý nghĩa giáo dục truyền thống văn hóa, lòng tự tôn, tự hào dân tộc cho trẻ. 2.2.1. Giải pháp 1: Hình thành và phát triển lòng tự tôn, tự hào dân tộc qua hoạt động chào cờ Chào cờ tổ Quốc là nghi thức thiêng liêng, nét đẹp văn hóa của các cơ quan, trường học, khơi dậy nềm tự hào dân tộc trong mỗi con người qua bao thế hệ. Chào cờ là nghi thức quan trọng thể hiện tinh thần yêu nước, niềm tự hào, tự tôn dân tộc và trách nhiệm của mỗi công dân đối với đất nước.Trong lễ chào cờ, không thể thiếu được bài hát Quốc ca, đó là bài “Tiến quân ca” do cố nhạc sĩ Văn Cao sáng tác năm 1944. Ở Việt Nam, bài hát: “Tiến quân ca” đã vang lên trên Quảng trường Ba Đình lịch sử trong ngày khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa 2/9/1945. Từ đó, “Tiến quân ca” mang theo ước vọng của cả dân tộc Việt Nam đi qua các cuộc kháng chiến giành độc lập tự do, thống nhất đất nước. Nhiều thế hệ của người Việt Nam đã hát Quốc ca với nhiệt huyết từ mỗi trái tim dâng cho dân tộc và tổ quốc. Hiểu rõ được ý nghĩa thiêng liêng đó, trong thời gian qua trường Mầm non Sở Dầu đã nghiêm túc thực hiện và xem nghi thức chào cờ là việc làm quan trọng và thường xuyên trong các hoạt động tập thể của trẻ. Thông qua lễ chào cờ, nhằm giáo dục trẻ lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, thể hiện tình cảm, lòng kính yêu đối với lãnh tụ của chúng ta. Và các hoạt động chào cờ của trường Mầm non Sở Dầu được thực hiện vào các hoạt động như sau: *Hoạt động chào cờ vào sáng thứ 2 đầu tuần: Mỗi buổi sáng thứ hai đầu tuần, các bé trường Mầm non Sở Dầu sẽ khoác trên mình trang phục khác ngày thường đó là chiếc áo cờ đỏ sao vàng, biểu tượng của lá cờ Việt Nam. Nhiều phụ huynh đã nói về con em họ rằng: “Các con chỉ mong đến thứ hai đầu tuần để được mặc áo cờ đỏ sao vàng và đến trường chào cờ”. Hoạt động chào cờ sáng thứ 2 đầu tuần đã trở thành một nét đẹp văn hóa không thể thiếu trong môi trường giáo dục trẻ Mầm non tại trường Mầm non Sở Dầu. Trước khi cho trẻ ra sân hát bài hát Quốc ca được tự tin và cảm xúc. Chuyên môn đã đưa bài hát Quốc ca vào chương trình giáo dục trẻ chủ đề: “Trường Mầm non Sở Dầu”. Ngay từ những ngày đầu tới lớp các con đã được các cô dạy hát bài hát Quốc ca một cách bài bản để các con thật tự tin khi hát trước tập thể các bạn. Vì vậy khi ra sân, các bé với đạo cụ là lá cờ đỏ sao vàng trên tay, khi chuẩn bị chào cờ các bé sẽ áp lá cờ nhỏ đó vào ngực mình, mắt hướng lên lá cờ Tổ Quốc và hát vang bài hát Quốc ca với niềm tự hào và lòng yêu Tổ quốc mình. * Chào cờ trong các ngày hội, ngày lễ. Như ở các nghi lễ của những chương trình lớn của người lớn thì với chương trình ngày hội dành cho các bé, nhà trường luôn dành thời gian cho các bé tham gia nghi thức chào cờ trong ngày hội. Khi hiệu lệnh chào cờ và âm thanh của bài hát “Tiến quân ca” vang lên thì tất cả mọi người tham dự ngày hội đều đứng lên cùng các bé nghiêm trang hướng về lá cờ Tổ quốc và cùng hát vang bài Quốc ca. Nghi lễ chào cờ kết thúc cũng là thời gian lắng đọng, cảm xúc dâng trào trong mỗi người, đó là sự cảm nhận khí thế hào hùng của lòng tự hào, tự tôn về dân tộc mình. Khơi dậy tình yêu quê hương, yêu đất nước. 4
5. Hoạt động Chào cờ từ lâu đã được lồng ghép trong một số ngày hội ngày lễ lớn của trường Mầm non Sở Dầu như: “Ngày hội đến trường của bé”; “Ngày hội những chiến sĩ tí hon”; “Tết thiếu nhi 1-6 và lễ ra trường cho các bé 5 tuổi”. Bài hát Quốc ca đã được mọi thế hệ truyền tải từ những người lớn tuổi nhất cho đến những thành viên nhỏ tuổi nhất là các bé của trường Mầm non Sở Dầu. Nghi lễ chào cờ từ lâu đã trở thành nghi lễ thiêng liêng không thể thiếu trong các hoạt động quan trọng của mọi người dân Việt Nam. 2.2.2. Giải pháp 2: Đưa trẻ đến gần để hiểu, để yêu lịch sử Việt Nam và các danh nhân Việt Nam qua truyện tranh, qua tham quan di tích lịch sử *Đưa trẻ đến gần để hiểu, để yêu lịch sử Việt Nam và các danh nhân Việt Nam qua truyện tranh : Việc giáo dục lịch sử cho học sinh ở các bậc học nói chung đã và đang là vấn đề rất nan giải. Nhưng việc giáo dục lịch sử cho trẻ ở độ tuổi Mầm non còn khó hơn rất nhiều. Ở độ tuổi này, trẻ học thông qua hình ảnh, trực quan, hành động và lời nói. Hiểu được tâm lý của trẻ, khi xây dựng “Thư viện sách mở”, nhà trường đã tạo một giá sách riêng trong đó có các sách lịch sử minh họa bằng tranh, ở đó các câu chuyện minh họa bằng tranh sinh động kể về các danh nhân, anh hùng, các triều đại của Việt Nam như: Vua Quang Trung, Nguyễn Trãi, Nữ tướng Lê Chân, Bà Trưng, Bà Triệu Ngoài việc cho trẻ xem lịch sử bằng truyện tranh, nhà trường còn xây dựng giá sách lịch sử dành cho người lớn và các anh chị của trẻ. Tại đây, ông, bà, bố, mẹ sẽ xem sách và có sự hiểu biết về lịch sử Việt Nam do đó sẽ có sự liên kết, lan tỏa giữa người thân trong gia đình với trẻ. Vì vậy, việc cho trẻ làm quen với lịch sử bằng truyện tranh sẽ dễ dàng hơn nhiều. Do độ tuổi của trẻ học bằng trực quan hình ảnh và lời nói. Vì thế ở thư viện sách mở của nhà trường, ông, bà, bố, mẹ dễ dàng tìm được những tư liệu quý về lịch sử nước nhà và kể cho các con nghe về những Danh nhân, anh hùng, các vị vua đời trước. Từ đó, trẻ sẽ thấm nhuần và sẽ có hiểu biết sơ khai về lịch sử của đất nước Việt Nam mình. Đọc truyện tranh rất tốt cho tư duy của trẻ. Những bức tranh minh họa trong truyện sẽ giúp trẻ phát huy được trí tưởng tượng của mình. Do não bộ của trẻ có khả năng ghi nhớ những hình vẽ màu sắc hơn là so với chữ, do vậy não sẽ chỉ lựa chọn những thứ ít chi tiết như hình ảnh, ký tự thay vì cả đoạn chữ dài. Thói quen đọc sách ở một đứa trẻ không thể xuất phát từ bắt, ép hay buộc mà phải xuất phát từ sự thích thú của trẻ. Cho nên khi chọn các cuốn sách về lịch sử thì tranh truyện phải sinh động, sắc nét, rõ ràng, Người lớn đọc và chỉ dẫn hình ảnh cho trẻ xem và phải có sự hiểu biết nhất định về lịch sử để lôi cuốn trẻ vào câu chuyện mà trẻ không thấy nhàm chán. Ngoài việc xây dựng tủ sách lịch sử bằng tranh minh họa tại: “Thư viện sách mở” của nhà trường. Chuyên môn nhà trường đã chỉ đạo, hướng dẫn cho các lớp xây dựng góc sách bé yêu trong lớp để trẻ làm quen cách đọc sách, cách giở sách và giữ gìn cuốn sách luôn sạch, đẹp. Và tại góc sách bé yêu trong các lớp cũng đã xây dựng các ô sách riêng về lịch sử bằng tranh. Từ đó trẻ có thói quen, có hứng thú với sách và thích được nghe cô giáo đọc, kể cho mình nghe những câu chuyện lịch sử thông qua truyện tranh. Từ những cuốn truyện tranh minh họa đó, cô luôn kích thích và gợi ý cho trẻ vẽ lại các hình ảnh minh họa truyện tranh về lịch sử các anh hùng bằng chính nét vẽ ngây ngô của mình. Sau đó cho trẻ đóng sách và tập kể lại bằng chính tác phẩm truyện tranh của mình vẽ. Kể đến đâu, cô ghi lại bằng chữ cho trẻ dưới các hình ảnh trẻ vẽ để trẻ hiểu được sự liên kết giữa hình ảnh trẻ vẽ và dòng chữ bên dưới truyện tranh của mình. Từ đó trẻ sẽ có sự hiểu biết và thích được xem lịch sử bằng truyện tranh. Như vậy, việc giáo dục lịch sử cho trẻ Mầm non là có thể được và trở nên đơn giản hơn. 5
6. *Đưa trẻ đến gần để hiểu, để yêu lịch sử Việt Nam và các danh nhân Việt Nam, qua tham quan di tích lịch sử Vào mỗi dịp xuân về, nhà trường thường tổ chức cho trẻ tham quan dải vườn hoa trung tâm Thành Phố và đặc biệt là dâng hương tượng đài Nữ Tướng Lê Chân. Với tinh thần giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân công đức của Nữ tướng Lê Chân đối với người Hải Phòng. Đó cũng là một phần giá trị không thể tách rời các giá trị văn hóa của Hải Phòng nói riêng và cả nước nói chung. Trường Mầm non Sở Dầu mong muốn giáo dục trẻ luôn biết ơn cha ông đã dựng xây đất nước mình và hướng trẻ về với cội nguồn dân tộc. Đặc biệt vào dịp tháng 4, tháng 5 khi các khối lớp đang thực hiện chủ đề: “Quê hương- Đất nước”. Ngoài việc cung cấp cho trẻ các kiến thức, các đặc điểm nổi bật như Danh Lam thắng cảnh, món ăn, trang phục đặc trưng và văn hóa các vùng miền trên Tổ Quốc nhà trường còn tổ chức cho trẻ thăm quan khu di tích đền thờ Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Hải Phòng là quê hương của Danh nhân văn hóa Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm và là nơi có khu di tích đền Trạng nổi tiếng tại thôn Trung Am, xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo. Chính vì vậy nhà trường đã tận dụng được lợi thế để các bé khám phá, trải nghiệm chính những địa danh nổi tiếng của quê hương Hải Phòng của bé. Nhắc tới các di tích lịch sử văn hóa của thành phố Hải Phòng không thể không kể đến khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Nơi đây thực sự là một điểm đến du lịch văn hoá tâm linh đặc sắc của du khách thập phương khi đặt chân tới mảnh đất Cảng - Hải Phòng. Đưa trẻ đến đây ngoài để thắp hương tôn kính bậc thầy, bậc tiên tri lỗi lạc của lịch sử dân tộc còn giúp trẻ hiểu, chiêm nghiệm và tưởng nhớ tài đức của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Các bé được khám phá thực tế và có thêm hiểu biết về một Danh nhân xuất chúng đã sinh ra trên mảnh đất Hải Phòng quê hương bé. Các bé được vui chơi trong khu vườn tượng, nơi tái hiện người dân ra đón cụ Trạng, nơi cụ Trạng dạy học. Các bé được thử sức mình khi băng qua những ngọn đồi cao đầy cây cỏ phía sau đền. Và các bé được thỏa sức chơi các trò chơi dân gian tại quảng trường của đền thờ. Đó là những kỉ niệm đẹp mà bé sẽ nhớ mãi. Đó cũng chính là hành trang ban đầu về lịch sử nước nhà mà bé được học một cách thực tế và đầy thú vị qua chuyến thăm quan cùng bố, mẹ và các cô giáo trường Mầm non Sở Dầu. Về thăm khu di tích đền trạng Nguyễn Bỉnh Khiêm, một mảnh đất giàu truyền thống lịch sử văn hóa dân tộc. Cô và các bé trường mầm non Sở Dầu rất vinh dự tự hào vì là người con của mảnh đất đầy truyền thống hiếu học. 2.2.3. Giải pháp 3: Tổ chức các phiên chợ quê để giáo dục văn hóa truyền thống cho trẻ. Ai cũng có một miền quê và do đó ai cũng có hình ảnh phiên chợ quê trong lòng. Chợ quê là bức tranh thu nhỏ của đời sống nông thôn, nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng mà có lẽ không nơi nào ở nước ta không có. Khu chợ quê của trường Mầm non Sở Dầu gồm 3 gian nhà lá tranh, tre được các bậc phụ huynh, cô giáo và trẻ trang trí với các vật dụng đặc trưng của làng quê như giỏ cua, chúm bắt cá, quạt nan, nón, đặc sản chè quê hương, quà quê..... Những sản phẩm đó được các phụ huynh đóng góp nguyên liệu, công sức cùng với những bàn tay khéo léo của cô và trò làm nên. Qua đó cung cấp cho các con kiến thức hiểu biết về phiên chợ, giúp các con biết yêu quê hương, sản phẩm quê hương mình. Ngay từ khi được cô giáo trao đổi về kế hoạch tổ chức phiên chợ quê cho trẻ, các bậc phụ huynh rất hào hứng và chuẩn bị tâm thế tham gia cùng cô giáo chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất như: thổi xôi, luộc khoai, lạc, sắn, làm bánh đúc ....cho phiên chợ quê của 6
7. các con. Hoạt động nhằm tái hiện một phiên chợ mang đậm nét văn hóa của người Việt Nam mà trẻ chưa bao giờ được trải nghiệm. Tại phiên chợ phụ huynh sẽ hướng dẫn trẻ bày hàng, bán hàng. Trong quá trình trẻ hoạt động phụ huynh sẽ cùng cô giáo chơi cùng trẻ, gợi ý cho trẻ cách trao đổi, mua bán các mặt hàng, cách bán hàng, cách gói hàng cho khách, mời chào khách... Trong suốt quá trình trẻ chơi là trẻ đã tái hiện một phiên chợ thu nhỏ nhưng cũng rất phong phú. Trẻ được mặc những bộ trang phục dân gian của ông, bà, bố, mẹ thời trước, đóng vai thực tế với những đồ dùng thật và còn được các cô, các bác chơi cùng mình. Nhìn những khuôn mặt vui tươi, hớn hở khi khoác trên mình bộ áo dài, áo cánh, áo yếm, váy đụp thật đẹp, được đi cùng mẹ, cô, bác đi chợ quê, được thưởng thức các món ăn thuần Việt và được tự mình bán hàng, trao đổi mua hàng, chúng tôi, những cô giáo mầm non cảm thấy thật sự hạnh phúc. Sau phiên chợ quê của vùng đồng bằng Bắc Bộ, Trung du, tương lai sẽ là những phiên chợ Hàng vào ngày chủ nhật, đó cũng là nét đặc trưng của Hải Phòng. ..Những phiên chợ quê được tái hiện cùng các con và các bậc phụ huynh luôn ủng hộ, giúp đỡ. Để cho các con có những hoạt động ý nghĩa và bổ ích tại trường Mầm non Sở Dầu. Để các con và chính phụ huynh được tái hiện lại những nét văn hóa truyền thống, đặc sắc theo từng vùng miền trên lãnh thổ Việt Nam. 2.2.4. Giải pháp 4: Giáo dục văn hóa truyền thống thông qua việc trẻ cảm thụ các làn điệu dân ca và nhạc cụ dân tộc. Âm nhạc dân tộc là "quốc hồn, quốc túy" của mỗi quốc gia. Nền âm nhạc cổ truyền mà chúng ta đang có là sự kết tinh đáng tự hào của những sáng tạo nghệ thuật vô giá được lưu truyền, bồi đắp qua nhiều thế hệ, là minh chứng sống động cho nền văn hóa dân tộc đa dạng, giàu bản sắc và có lịch sử lâu đời. Ðó là những làn điệu hát ru mềm mại, là các điệu hò, vè, ví, lý đặc sắc, là giai điệu đặc trưng của âm nhạc dân tộc...Âm nhạc dân tộc phải được tác động vào tâm hồn các bé để các bé gần hơn với âm nhạc dân tộc dần đần các bé sẽ ngấm, yêu thích các làn điệu dân ca và nhạc cụ dân tộc như truyền thống quý báu và tốt đẹp. Việc cho trẻ nghe các nhạc cụ dân tộc và các bài hát dân ca có vai trò không nhỏ trong việc phát triển toàn diện về trí tuệ, tình cảm, thẩm mĩ cho trẻ. Việc tiếp nhận các bài hát dân ca và nghe các âm điệu phong phú tuyệt vời của các nhạc cụ dân tộc sẽ giúp trẻ cảm thụ được cái hay, cái đẹp trong dân ca, thêm yêu thiên nhiên, đất nước, con người Việt Nam, đồng thời, giúp trẻ mầm non yêu các làn điệu dân ca. Bên cạnh đó, trẻ cũng cảm nhận, thẩm thấu được cái đẹp, sự trong sáng của tiếng Việt, từ đó, góp phần phát triển và đảm bảo cho ngôn ngữ của trẻ thơ được hình thành một cách chuẩn mực. Vì vậy việc giáo dục văn hóa truyền thống cho trẻ thông qua các làn điệu dân ca và các nhạc cụ dân tộc được nhà trường rất coi trọng. *Tổ chức sinh hoạt chuyên môn: Chuyên đề “Hát dân ca” để nâng cao khả năng thể hiện các bài dân ca của giáo viên. Trong những buổi sinh hoạt chuyên môn nhà trường đã đưa nội dung sinh hoạt chuyên đề về hát các làn điệu dân ca và100% các đồng chí giáo viên trong trường đều hưởng ứng tích cực. Thông qua buổi sinh hoạt chuyên đề đã góp phần nâng cao kĩ năng thể hiện các làn điệu dân ca và truyền tải được cái hồn, cái đẹp trong dân ca khi dạy trẻ hát, khi hát và biểu diễn cho trẻ nghe về các làn điệu dân ca của Việt Nam. Ngoài ra các cô giáo còn sưu tầm âm nhạc dân ca để dạy trẻ hát dân ca và hát trên nền nhạc cho trẻ nghe. Với mỗi bài dân ca, cô giáo đều mặc trang phục và sử dụng nhạc cụ, đạo cụ đặc trưng theo bài dân ca với văn hóa của vùng miền đó. Qua đó, làm tăng cảm xúc tích cực, hứng thú, sự cảm nhận và tình yêu của trẻ với các làn điệu dân ca, nét đẹp khi thể hiện 7
8. các bài dân ca của từng vùng miền. Những ánh mắt tròn xoe, những tiếng reo lên đầy hứng khởi “ Ôi, cô đẹp thế” của trẻ khi thấy cô giáo mặc bộ trang phục áo tứ thân Những câu nói ngây ngô, đáng yêu của trẻ đã làm cho các cô giáo có thêm nhiều cảm xúc, tự tin, duyên dáng khi thể hiện các làn điệu dân ca cho trẻ nghe *Phụ huynh cùng kết hợp cô giáo, sử dụng các nhạc cụ dân tộc để dạy trẻ. Việc cô giáo hát cho trẻ nghe là công việc hàng ngày của các cô thực hiện nhưng để tạo cho trẻ sự thu hút, mới lạ, chúng tôi còn mời những phụ huynh có khả năng hát và sử dụng các nhạc cụ dân tộc để trẻ cảm nhận rõ nét hơn về một số nhạc cụ dân tộc Việt Nam. Ví dụ như cây sáo trúc: Để trẻ được hiểu biết hơn về cây sáo trúc, chúng tôi đã mời ông Nguyễn Trần Quang, ông nội của cháu Đan Lê đến lớp trò chuyện và thổi sáo trúc cho trẻ nghe. Đầu tiên trẻ được nghe ông trò chuyện về cây sáo trúc và âm thanh của cây sáo trúc. Trẻ được tìm hiểu cây sáo trúc, được nghe âm thanh độc đáo từ một nhạc cụ dân tộc nổi tiếng thông qua sự trò chuyện với ông. Đây là sự mới lạ với trẻ vì cô giáo không biết thổi sáo trúc mà khi trò chuyện về sáo trúc thì mới chỉ cung cấp cho trẻ những kiến thức âm nhạc hời hợt, hình thức. Nhưng khi tiếng sáo được thổi bởi người nghệ sĩ thực thụ với cây sáo trúc thật thì tiếng sáo sẽ rất du dương nhẹ nhàng, tình cảm đi vào tâm hồn trẻ thơ khiến cho trẻ cảm nhận về âm thanh của sáo trúc chân thật nhất, giúp trẻ thêm hiểu, thêm yêu nhạc cụ truyền thống của dân tộc. Đó là điểm nổi bật của tiết học khi mà phụ huynh đóng vai trò quan trọng trong việc cùng cô giáo tham gia tổ chức các hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ. Với những tiết học như vậy trẻ tham gia hoạt động vô cùng hào hứng, tạo cho trẻ sự mới lạ. *Tạo không gian, môi trường dạy âm nhạc và thể hiện dân ca hiệu quả. Để trẻ có được không gian hoạt động âm nhạc tự do, trẻ tự tin biểu diễn trước các cô và các bạn. Nhà trường đã đầu tư phòng giáo dục âm nhạc với đầy đủ trang thiết bị và các nhạc cụ dân dân tộc, trang phục các vùng miền khác nhau của cô và của trẻ biểu diễn mỗi khi có hoạt động âm nhạc. Nhà trường đã đưa các hoạt động giáo dục âm nhạc của các khối, lớp lên phòng giáo dục âm nhạc để cô và trẻ đều được sống trong không gian âm nhạc và được tự tin thể hiện chính mình. Từ đó, trẻ cảm nhận và cảm thụ âm nhạc một cách toàn diện. Chất liệu dân ca thường là những câu vần, lời thơ gắn liền với âm điệu cao thấp, luyến láy. Từ những làn điệu đơn sơ, qua quá trình phát triển chúng trở thành những khúc dân ca. Nhịp điệu, tiết tấu của dân ca liên quan đến nhịp điệu, tiết tấu của thơ với những từ láy đa âm sắc như: "kéo cưa, lừa xẻ", "dung dăng, dung dẻ", "nu na, nu nống", "gánh gánh, gồng gồng", "rềnh rềnh, ràng ràng" Chính sự đa dạng trong từ ngữ, lối dùng từ giàu hình tượng và âm sắc, cách gieo vần đơn giản và có nhịp thơ trong lời hát đã khiến trẻ dễ nhớ, dễ thuộc và yêu các ca khúc dân ca. Những bài hát vừa mang chất liệu dân ca vùng miền như: "lý cây bông", "lý chim sáo", "cây trúc xinh", "inh lả ơi" cũng rất giàu từ ngữ hình tượng và màu sắc, như vẽ lên những bức tranh về thiên nhiên trong lời bài hát. Trong dân ca Việt Nam thường có các từ đệm ở giữa hoặc cuối câu để mở rộng khuôn khổ câu như: "ối a", "í a", "ơ", "chi rứa", "tình tính tang" qua đó trẻ cũng học thêm được những từ mang đậm chất dân ca, làm tăng ngữ điệu của ngôn ngữ giao tiếp. Có thể nói, chất liệu dân ca đã làm đẹp thêm cho tiếng Việt và góp phần gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt. Giáo dục thẩm mĩ cho trẻ Mầm non trong đó có giáo dục cái đẹp, sự trong sáng của tiếng Việt qua các ca khúc dân ca là một kênh hiệu quả góp phần phát triển ngôn ngữ của trẻ thơ được hình thành một cách chuẩn mực, thuần Việt. Trong nhiều bài hát dân ca, cảnh vật, con người hiện lên như một bức tranh với nhiều nét chấm phá khác nhau. Qua những bức tranh đó, trẻ dần hun đúc cho mình tình yêu thiên nhiên, yêu con người, yêu lao động và trên hết là tình yêu dân tộc, quê hương, đất nước. 8
9. 2.2.5 Giải pháp 5: Giáo dục lý tưởng cách mạng cho trẻ thông qua các ngày hội những chiến sĩ tí hon và thăm quan doanh trại bộ đội. Hoạt động ngày hội, ngày lễ là hình thức giúp trẻ thâm nhập vào cuộc sống xã hội, có ý nghĩa nhất để giáo dục truyền thống và mang lại niềm vui, niềm tự hào cho trẻ. Bên cạnh đó, thông qua việc tham gia vào các hoạt động ngày hội, ngày lễ trẻ được ôn luyện củng cố kiến thức, kỹ năng đã học; rèn luyện ý thức tổ chức kỉ luật, sự hợp tác, chia sẻ cùng bạn bè. Chính vì vậy, trường Mầm non Sở Dầu luôn nhận thức đúng vai trò của việc tổ chức các hoạt động ngày hội ngày lễ, giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của từng ngày lễ và tham gia một cách hào hứng. *Ngày hội: “Những chiến sĩ tí hon”: Ngày hội “Những chiến sĩ tí hon” là ngày hội mang tính chất chính trị và truyền tải lý tưởng cách mạng rất cao đối với các bé và các bậc phụ huynh trong nhà trường. Năm nào cũng vậy, cứ đến dịp 22/12 ngày thành lập quân đội nhân dân Việt Nam trường lại tổ chức ngày hội: “Những chiến sĩ tí hon” cho trẻ. Đây là chuyên đề được tổ chức hàng năm. Không theo cách tổ chức chung chung của ngày hội về chủ đề các chú bộ đội mà nhà trường có cách tổ chức rất riêng là mỗi năm sẽ chọn một chủ đề phù hợp với địa phương, nhà trường và đi sâu vào từng binh chủng, quân chủng; vào từng sự kiện Lịch sử, của từng giai đoạn lịch sử và cách chọn chủ đề nhà trường đã thực hiện 4 năm. Cách tổ chức như vậy đã cho trẻ, các cô và phụ huynh sự mới lạ và hào khí trong ngày hội. Trẻ được hiểu biết thêm các sự kiện lịch sử chiến đấu hào hùng của những người lính bộ đội Cụ Hồ. Các chủ đề nhà trường đã thực hiện và thật sự để lại ấn tượng và hiệu quả với trẻ, giáo viên, phụ huynh, đại biểu dự và người dân xung quanh nhà trường: - Năm học 2017- 2018: Chủ đề “Đường Trường Sơn” tôn vinh Binh chủng Bộ binh gắn với những chiến công trên dải Trường Sơn - Năm học 2018- 2019: Chủ đề “Em yêu biển đảo” khẳng định chủ quyền biển đảo Việt Nam” - Năm học 2019- 2020: Chủ đề “Hà Nội 12 ngày đêm khói lửa” gắn với chiến công của lực lượng Phòng không, không quân bảo vệ Thủ đô Hà Nội - Năm học 2020-2021: Chủ đề “Đường Hồ Chí Minh trên biển” gắn với đoàn tàu Không số và bến tàu K15 của Hải Phòng, những chiến công của lực lượng Hải Quân Mỗi một chủ đề là một câu chuyện sinh về một góc, một phần của lịch sử Việt Nam với cuộc kháng chiến giành độc lập vĩ đại. Qua các chủ đề của từng năm trẻ có hiểu biết thêm những chiến công của các lực lượng bộ đội đường Trường Sơn, những người thanh niên xung phong mở con đường Trường Sơn huyền thoại, cách chiến đấu của các chiến sĩ phòng không không quân với những kĩ thuật bắn máy bay bằng tên lửa, và cách bảo vệ biển đảo của Tổ Quốc của những chiến sĩ Hải Quân anh dũng. Và gần đây nhất năm học (2020- 2021) nhà trường đã tổ chức ngày hội: “Những chiến sĩ tí hon” Chủ đề: Đường Hồ Chí Minh trên biển. Vì sao nhà trường lại chọn chủ đề này. Vì đó là nơi xuất phát của những con tàu không số tại bến K15 thuộc quận Đồ Sơn - Thành phố Hải Phòng. Nhằm chi viện vũ khí cho miền nam thân yêu trong những năm chống Mỹ cứu nước. Ngày hội đã diễn ra trong không khí tự hào, sôi nổi của các bé. Ngay từ những phút ban đầu của buổi lễ, các bé đã được diễu hành trong tiếng nhạc hùng tráng của quân đội nhân dân Việt Nam. Với khuôn mặt ngây thơ, đáng yêu nhưng không dấu được niềm vui, cảm xúc tự hào khi được khoác trên mình bộ quân phục Hải Quân Việt Nam. Ngày hội đã để lại nhiều ấn tượng trong lòng các bé, các bậc phụ huynh nhà trường, các đại biểu đến dự và người dân xung quanh trường. 9
10. Qua các cách thức tổ chức ngày hội theo chủ đề hàng năm của ngày hội: “Những chiến sĩ tí hon” Trẻ không cảm thấy nhàm chán và có thêm hiểu biết và thêm lòng yêu quê hương, đất nước, yêu các chú bộ đội Cụ Hồ, ước mơ mình sau này lớn lên được cầm súng bảo vệ quê hương mình. Bằng những biện pháp tích cực, qua quá trình thực hiện tại trường Mầm non Sở Dầu. Giờ đây, những ngày lễ được các cháu xem như là “bữa tiệc” âm thanh và màu sắc. Góp phần nuôi dưỡng tâm hồn thuần Việt của trẻ. Các cháu háo hức chờ đón và tham gia một cách hào hứng, tích cực. Được trực tiếp tham gia các ngày lễ tổ chức long trọng, trong tâm hồn non nớt của trẻ thơ đã có những ấn tượng khó phai về mái trường, cô giáo và bè bạn. Đây cũng chính là phương tiện để tuyên truyền, khẳng định vị trí, tầm quan trọng của giáo dục Mầm non trong đời sống xã hội. *Tổ chức cho trẻ tham quan doanh trại Quân đội nhân dân Việt Nam: Cũng trong dịp kỉ niệm 22/12, ngày thành lập quân đội nhân Việt Nam, nhà trường đã tổ chức cho trẻ tham quan doanh trại bộ đội, dâng hương các anh hùng liệt sĩ tại Đền liệt sĩ Quận Hồng Bàng. Để trẻ biết được cuộc sống, sinh hoạt của các chú bộ đội vẫn đang ngày đêm âm thầm bảo vệ sự bình yên của quê hương. Trẻ thêm yêu và tự hào về những người lính Cụ Hồ. Và trẻ cũng biết sự hi sinh cao cả của ông cha ta khi cầm súng đứng lên bảo vệ đất nước trong những năm kháng chiến chống giặc ngoại xâm, giúp trẻ thêm yêu, thêm tự hào về truyền thống cách mạng của dân tộc Việt Nam. Để tổ chức cho trẻ thăm quan dã ngoại các doanh trại bộ đội, nhà trường cùng phụ huynh luôn khảo sát trước địa hình của doanh trại. Chọn những đơn vị gần địa phương để thuận tiện cho trẻ di chuyển, chọn những đơn vị chiến đấu để trẻ được quan sát các vũ khí, khí tài và môi trường chiến đấu, sinh hoạt tập thể của các chú bộ đội. Mỗi một năm nhà trường chọn một đơn vị để tạo cho trẻ sự mới lạ, mở rộng kiến thức, tăng thêm tình yêu và lòng tự hào, tự tôn dân tộc 2.2.6. Giáo dục văn hóa truyền thống qua các hoạt động văn hóa dân gian, nét đẹp trong sinh hoạt của người Việt nam và đạo lý uống nước nhớ nguồn. *Thưởng thức nghệ thuật múa rối nước truyền thống tại Quê hương Vĩnh Bảo - Hải Phòng Hàng năm vào chủ đề Quê hương- Đất nước, dịp tháng 4. Sau khi các bé được thăm quan, trải nghiệm tại đền thờ Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm thì các bé được cùng các cô xem màn trình diễn múa rối dưới nước của các nghệ sĩ múa rối nước tài ba thuộc Phường Rối nước Nhân Hòa- huyện Vĩnh Bảo Thành Phố Hải Phòng thể hiện. Ở trường Mầm non các bé cũng được xem múa rối nhưng đó là trên sân khấu tự tạo do các cô giáo thể hiện các vai rối. Còn ở đây, các bé được xem những con rối linh hoạt được điều khiển bởi các nghệ sĩ dưới nước. Các nghệ sĩ điều khiển các con rối vô cùng tài nghệ. Buổi diễn rất nhộn nhịp với lời ca, tiếng trống, mõ, tù và, chen tiếng pháo chuột, pháo thăng thiên, pháo mở cờ từ dưới nước lên, trong ánh sáng lung linh và màn khói huyền ảo Được xem những người nghệ sĩ múa những con rối dưới nước trên nền nhạc biến hóa linh hoạt làm cho các bé trường Mầm non Sở Dầu như được tham gia vào các màn biểu diễn vô cùng xuất sắc đó. Các bé đã có một buổi tham quan vô cùng ân tượng. Múa rối nước là một nét đẹp văn hóa truyền thống của địa phương và dân tộc. Vì thế việc truyền tải những nét văn hóa đặc sắc của địa phương mà chính là mảnh đất quê hương Hải Phòng của các bé quả thật không còn gì ý nghĩa hơn. Sau này lớn lên, các bé sẽ có ý thức giữ ghìn những sản vật văn hóa quê hương mình để lưu truyền mãi về đời sau. Các bé thêm yêu và tự hào về chính mảnh đất nơi mình sinh ra đó là Thành phố Hải Phòng. 10
11. *Thăm và tặng quà các gia đình chính sách, gia đình khó khăn để giáo dục trẻ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và “Lá lành đùm lá rách” Vào mỗi dịp tết Nguyên Đán hàng năm, để tưởng nhớ những người có ơn với cách mạng, nhà trường đã tổ chức cho cô và các bé đi đến những gia đình chính sách trong địa bàn phường Sở Dầu để tặng quà. Đây là hành động mang tính nhân văn cao cả. Không chỉ là việc nhớ ơn những người đã hi sinh để bảo vệ nước nhà mà đó là hành động để trẻ hiểu được rằng trẻ luôn tự hào với truyền thống hào hùng của dân tộc mà mỗi người dân Việt Nam chúng ta không bao giờ quên sự hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước đã chiến đấu mang lại nền hòa bình, độc lập cho đất nước hôm nay và đặc biệt là việc giáo dục trẻ truyền thống biết ơn, truyền thống uống nước nhớ nguồn của người Việt nam từ ngàn xưa để lại. *Tái hiện truyền thống “Gói bánh chưng ngày Tết” của người dân Việt nam Một trong những ngày hội, ngày lễ lớn mà nhà trường thông qua đó để giáo dục văn hóa truyền thống cho trẻ là ngày hội “Gói bánh chưng”. Ngày hội gói bánh chưng được nhà trường duy trì và tổ chức hàng năm. Nhà trường đặc biệt coi trọng những ngày hội mà có thể truyền tải được những nội dung giáo dục về văn hóa truyền thống cho trẻ. Đặc biệt là văn hóa gói bánh chưng vào mỗi dịp tết cổ truyền của người dân Việt Nam. Nhằm giáo dục truyền thống và giữ gìn bản sắc dân tộc, tạo nên sân chơi bổ ích cho trẻ. Ngay từ đầu khâu tổ chức chương trình việc tạo mô hình minh họa trên sân khấu cho ngày hội gói bánh chưng được nhà trường rất coi trọng. Vì đó là hình ảnh để trẻ biết rằng đã chuẩn bị cho ngày tết sắp đến. Trước khi diễn ra ngày hội trẻ sẽ được cô giáo kể cho trẻ nghe câu chuyện: “Sự tích bánh chưng, bánh dày”. Bánh chưng, bánh dày là loại bánh truyền thống của dân tộc Việt Nam và thể hiện lòng biết ơn của con cháu đối với cha ông và đất trời xứ sở. Bánh chưng là đặc sản quê hương mình mà sau này lớn lên trẻ cần gìn giữ những nét văn hóa ẩm thực đặc biệt vào mỗi dịp xuân về. Ngày hội được diễn ra trong không khí vui tươi, phấn khởi của cô và các bé trường Mầm non Sở Dầu. Cùng sự hỗ trợ nhiệt tình của các bậc phụ huynh tham gia vào các công tác hậu cần, tổ chức gói bánh chưng và cùng với sự hướng dẫn của cô giáo các bé được tự tay làm những chiếc bánh chưng của riêng mình. Cũng tại ngày hội, các bé được tham gia các trò chơi dân gian, múa hát tập thể các bài hát về chủ đề Tết, mùa xuân, lễ hội như màn võ tay không thể hiện hào khí Việt Nam, màn múa du xuân cùng gia đình sum vầy trong ngày tết cổ truyền. Đây là hoạt động có ý nghĩa, giúp các bé trường mầm non Sở Dầu có cơ hội học hỏi, khám phá, bồi đắp thêm tình yêu đối với những nét văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong dịp Tết đến, xuân về. 2.3. Tính sáng tạo: Các hoạt động giáo dục văn hóa truyền thống cho trẻ trong nhà trường có sự thông suốt, đồng bộ trong nội dung và các hoạt động bao gồm tổng thể chuỗi các hoạt động từ những hoạt động nhỏ thường xuyên hàng ngày như: Hoạt động chào cờ; hoạt động giáo dục âm nhạc tại phòng âm nhạc, các hoạt động học ở trên lớp ... Các sự kiện trong nhà trường như: Trải nghiệm với góc chợ quê.... Hay các sự kiện ngày hội ngày lễ như: Tết trung thu; Ngày hội những chiến sĩ tí hon; Ngày hội gói bánh chưng... Cho tới các hoạt động trải nghiệm ngoài nhà trường như: Thăm và tặng quà các gia đình khó khăn, gia đình chính sách trên địa bàn phường; tham quan dải trung tâm thành phố, dâng hương nữ tướng Lê Chân; tham quan đền Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm; Xem múa rối nước.... Các hoạt động này là chuỗi các hoạt động, diễn ra liên tiếp trong cả một năm học được thực hiện lại ở các năm tiếp theo nhưng mỗi một năm lại có sự thay đổi phong phú hơn về nội dung, hình thức tổ chức. Tất cả các hoạt động đều liên kết và bổ trợ cho nhau trong cả năm học. Năm sau lại có sự kế thừa 11
12. từ những năm trước nhưng mở rộng và phong phú hơn về nội dung, hình thức để bồi đắp thêm từng ngày, từng tháng, từng năm để hình thành nên văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc cho trẻ một cách bền vững và trở thành một phần nhân cách của trẻ, của người công dân Việt Nam. 2.4. Khả năng áp dụng, nhân rộng - Có thể áp dụng được trong tất cả các cơ sở giáo dục Mầm non - Áp dụng với tất cả các trường Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông và các cấp học cao hơn. - Đề tài này có thể vận dụng thực hiện cho các đơn vị, cơ quan các doanh nghiệp. Ví dụ: Chào cờ sáng thứ hai đầu tuần; Thư viện sách mở; Tham quan trải nghiệm các di tích lịch sử, danh nhân, văn hóa; Ngày hội gói bánh chưng; Tổ chức các phiên chợ quê; Tổ chức các chương trình văn nghệ theo chủ đề tái hiện các sự kiện lịch sử 2.5. Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng giải pháp a. Hiệu quả kinh tế: Giáo dục văn hóa truyền thống cho trẻ trong trường mầm non Sở Dầu, mỗi năm học đã tiết kiệm được khoản kinh phí, làm lợi về mặt kinh tế như sau: * Hoạt động chào cờ: - Vận động phụ huynh ngay từ khi nhập học cho trẻ tại trường Mầm non Sở Dầu trang bị cho mỗi trẻ 1 áo cờ đỏ sao vàng, 02 lá cờ nhỏ; một đôi giày múa màu trắng trị giá: 100.000đ/1 trẻ x 350 trẻ = 35.000.000đ; 1 lá cờ to: 1.300.000đ * Hoạt động giáo dục âm nhạc: - Tất cả các loại nhạc cụ, dụng cụ âm nhạc, đạo cụ, trang phục biểu diễn mới đều là những đồ dùng đắt đỏ trên thị trường. Nhưng nếu tìm mua lại những đồ dùng âm nhạc đã qua sử dụng mà vẫn đảm bảo được giá trị sử dụng nhiều năm, giá trị thẩm mỹ đẹp và bền với thời gian thì trị giá của nó giảm từ 20-50% trị giá ban đầu. Ví dụ: Một chiếc đàn nguyệt mua mới:1.500.000đ/1 chiếc; mua lướt: 800.000đ/1 chiếc - Thực tế những đồ dùng, dụng cụ phục vụ cho hoạt động âm nhạc nếu trang bị 100% mới trị giá khoảng: 24.450.000đ. Nhưng mua lại đồ dùng, dụng cụ đã qua sử dụng khoảng: 9.900.000đ. Vậy số tiền tiết kiệm được là: 14.750.000đ * Hoạt động ngày hội ngày lễ - Vận động phụ huynh thuê trang phục, đồng phục cho trẻ trong ngày hội Ví dụ: Ngày hội “Những chiến sĩ tí hon” phụ huynh thuê trang phục bộ đội cho trẻ. Trị giá 1 bộ trang phục: 20.000đ x 350.000 = 7.000.000đ - Trang phục, đạo cụ biểu diễn văn nghệ: Sử dụng trang phục, đạo cụ phòng năng khiếu. - Ngày hội “Gói bánh chưng” Các nguyên liệu phụ huynh tự ủng hộ, tự chuẩn bị và mang tới: Nguyên liệu 50 chiếc bánh chưng trị giá: 2.500.000đ * Hoạt động trải nghiệm thực tế trong nhà trường: - Vận động các bậc phụ huynh ủng hộ và tham gia cùng với trẻ. Như tổ chức các phiên Chợ quê, phụ huynh cùng chuẩn bị một số mặt hàng cho các gian chợ quê, cùng trẻ sắp đặt, trang trí cho gian chợ và cùng chơi với trẻ. Kinh phí phụ huynh ủng hộ khoảng: 800.000đ /1 lớp x 9 lớp mẫu giáo = 7.200.000đ * Hoạt động trải nghiệm thực tế ngoài nhà trường: - Mỗi một năm phụ huynh kết hợp cùng BGH tiền trạm trước và liên hệ điểm đến cho trẻ tham quan, điểm dừng chân cho trẻ ăn, ngủ, nghỉ Kinh phí đi trong quá trình chuẩn bị các điều kiện cho trẻ tham quan trải nghiệm phụ huynh ủng hộ phương tiện đi lại khoảng: 500.000đ 12
13. - Khi tổ chức cho trẻ đi tham quan phụ huynh chủ động trong việc chuẩn bị đồ ăn nhẹ cho trẻ trong chuyến đi: 22 lớp (3 lần đi) x 500.000đ/1 lớp = 11.000.000đ * Hoạt động với góc thư viện mở: - Nhà trường có tất cả 1.350 cuốn sách với nhiều đầu sách hay về lịch sử Việt Nam; các danh nhân Việt Nam qua truyện tranh; tryện tranh cổ tích; sách dành cho cha mẹ . 100% sách do phụ huynh, bạn bè đồng nghiệp, CBGVNV ủng hộ tổng trị giá khoảng: 2.220.000đ Như vậy: Năm đầu tiên nhà trường tiết kiệm được khoảng 81.450.000đ; từ những năm sau nhà trường tiết kiệm được khoảng 46.200.000đ/năm. b. Hiệu quả về mặt xã hội: - Trường Mầm non Sở Dầu đã xây dựng được mô hình mới, hiệu quả về giáo dục văn hóa truyền thống, lòng tự tôn, tự hào dân tộc. Khơi dậy, phát huy văn hóa truyền thống cho trẻ, lan tỏa tới những người thân trong gia đình và cộng đồng. - Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, tích cực; hướng tới một ngôi trường hạnh phúc, hướng về truyền thống, hun đúc lòng yêu nước cho trẻ ngay từ lứa tuổi Mầm non. Là địa chỉ tin yêu của các bậc phụ huynh, của cộng đồng trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ. - Thúc đẩy, phát triển nhà trường phát triển theo hướng chuẩn, hiện đại kết hợp truyền thống, thực hiện “Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục đào tạo và đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế”; và “Xây dựng và phát triển văn hoá, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước” góp phần vào sự phát triển chung của giáo dục Mầm non. c. Giá trị làm lợi khác: - Nhà trường tăng cường, khai thác hiệu quả các điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng, đồ chơi hiện có. Hiệu quả của việc giáo dục văn hóa truyền thống cho trẻ ngay từ lứa tuổi Mầm non là một trong những con đường cơ bản trong hành trình nuôi dưỡng những chủ nhân tương lai và cũng là những người sáng tạo các giá trị văn hóa mới vì giáo dục văn hóa gắn liền với việc cung cấp cho trẻ tri thức về các nền văn hóa. Những giải pháp trên sẽ rút ngắn khoảng cách giữa những đứa trẻ của thời công nghệ số với truyền thống dân tộc. Tuy nhiên, để hoàn thiện phẩm chất cho những chủ nhân tương lai của đất nước, giáo dục Mầm non phải có sự kết hợp linh hoạt giữa giáo dục văn hoá truyền thống và hiện đại. Đó là cơ sở để hình thành những thế hệ công dân có năng lực thích ứng cao với sự đa dạng văn hoá trên nền tảng bản sắc văn hoá của dân tộc Việt Nam. Đó là giá trị lớn nhất của việc đưa giáo dục văn hóa truyền thống cho trẻ trong trường Mầm non Sở Dầu, bởi giáo dục văn hóa truyền thống là nội dung quan trọng trong sự phát triển của thế hệ trẻ với nhiệm vụ kết nối trẻ với nguồn cội. Hồng Bàng, ngày 09 tháng 01 năm 2021 XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG NGƯỜI VIẾT ĐƠN Nguyễn Thị Thu Hiền – Phạm Thị Duyên 13
14. PHỤ LỤC MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA Giải pháp 1: Hình thành và phát triển lòng tự tôn, tự hào dân tộc qua hoạt động chào cờ Ảnh 1: Hoạt động chào cờ sáng thứ hai đầu tuần Ảnh 2: Chào cờ trong ngày hội đến trường của bé 14
15. Ảnh 3: Chào cờ trong ngày hội những chiến sĩ tí hon Ảnh 4: Chào cờ trong ngày tết thiếu nhi 1-6 và lễ ta trường cho trẻ 5 tuổi 15
16. Giải pháp 2: Đưa trẻ đến gần để hiểu, để yêu lịch sử Việt Nam và các danh nhân Việt Nam qua truyện tranh, qua tham quan di tích lịch sử Ảnh 1: Thư viện sách mở của nhà trường Ảnh 2: Giá sách về lịch sử - Danh nhân văn hóa 16
17. Ảnh 3: Cô đọc sách cho bé nghe tại tư viện nhỏ của lớp Ảnh 4: Bé đọc sách tại tư viện nhỏ của lớp 17
18. Ảnh 5: Dâng hương tại Tượng đài Nữ tướng Lê Chân Ảnh 6: Tham quan, Chụp ảnh lưu niệm tại Tượng đài Nữ tướng Lê Chân 18
19. Ảnh 7: Dâng hương tại đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm Ảnh 8: Chụp ảnh lưu niệm tại đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm 19
20. Giải pháp 3: Tổ chức các phiên chợ quê để giáo dục văn hóa truyền thống cho trẻ. Ảnh 1: Các hoạt động mua bán tại khu vực chợ quê Ảnh 2: Các hoạt động tái hiện phiên chợ quê thu nhỏ 20