Bài giảng Ngữ văn 11 (Thực hành Tiếng Việt) Sách Kết nối tri thức - Bài: Biện pháp tu từ lặp cấu trúc, biện pháp tu từ đối

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn 11 (Thực hành Tiếng Việt) Sách Kết nối tri thức - Bài: Biện pháp tu từ lặp cấu trúc, biện pháp tu từ đối

1. BÀI 6 NGUYỄN DU- NHỮNG ĐIỀU TRÔNG THẤY MÀ ĐAU ĐỚN LÒNG THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: BIỆN PHÁP TU TỪ LẶP CẤU TRÚC, BIỆN PHÁP TU TỪ ĐỐI
2. Quan sát các ngữ liệu sau và nhận diện biện pháp tư từ được sử dụng trong các ngữ liệu ấy: NGỮ LIỆU 1:Tre xung phong vào xe tăng đại bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hi sinh để bảo vệ con người. Tre, anh hùng lao động! Tre, anh hùng chiến đấu! (Thép Mới) NGỮ LIỆU 2: Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang.(Truyện Kiều – Nguyễn Du) - Ngữ liệu 1: Lặp cấu trúc cú pháp. - Ngữ liệu 2: Đối
3. 1/ Nhận biết tác dụng của biện pháp tu THẢO LUẬN NHÓM từ lặp cấu trúc cú pháp Nhóm 1,2: Biện pháp tu từ lặp cấu trúc được sử dụng + Nhận biết tác dụng của biện pháp lặp cấu phổ biến trong văn bản văn học, nhất là trúc cú pháp trong thơ. Biện pháp tu từ này tạo nên ấn Nhóm 3,4: tượng đặc biệt về nhịp điệu của đoạn thơ, + Cho ví dụ biện pháp lặp cấu trúc cú pháp đoạn văn và làm nổi bật nội dung tác giả muốn nhấn mạnh. Ví dụ: Con sóng dưới lòng sâu. Con sóng trên mặt nước. ( Trích Xuân Quỳnh – Sóng ) ==> Hai câu thơ này có dùng phép lặp cú pháp, tạo nên một thế đối xứng, có tác dụng khắc họa hình ảnh mọi con sóng (mọi con người) đều đang ở trong tâm trạng nhớ thương day dứt khôn nguôi.
4. THẢO LUẬN NHÓM Nhóm 1,2: + Nhận biết tác dụng của biện đối . Nhóm 3,4: + Cho ví dụ biện pháp tu từ đối . 2/ Nhận biết tác dụng của biện pháp tu từ đối. - Biện pháp tu từ đối được sử dụng phổ biến trong văn bản văn học, có tác dụng tạo nên vẻ đẹp cân xứng, hài hòa cho lời thơ, câu văn.
5. + Đối trong một cụm từ hoặc đối giữa + Đối trong một cặp câu: hai vế câu: “Sóng biếc theo làn hơi gợn tí “Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo” Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu (Thu điếu- Nguyễn Khuyến) Ngàn dâu xanh ngắt một màu Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?” (Trích Chinh phụ ngâm - Bản dịch Đoàn Thị Điểm).
6. 3. Luyện tập: Học sinh thực hiện theo yêu cầu trong sgk (câu 1và câu 2). [Bài tập 1,2 – SGK Ngữ văn 11, tập 2, trg 20] b/ Xác định biện pháp tu từ lặp Bài tập 1: cấu trúc được thể hiện qua đoạn a/ Xác định biện pháp tu từ lặp cấu thơ: trúc được thể hiện qua đoạn thơ: -Từ ngữ thể hiện: Khi....; - Từ ngữ thể hiện: Cấu trúc Buồn mình...mình. trông... - Tác dụng: - Tác dụng: + Nhấn mạnh sự đối lập giữa + Tạo nhịp điệu ... hoàn cảnh và thực tại. + Cụm từ “buồn trông” kết hợp với + Tạo nhịp điệu thể hiện cảm xúc các hình ảnh đứng sau đã diễn tả diễn xót xa, ngao ngán với số phận tả nỗi buồn ngày càng dâng kín bủa của Kiều. vây lấy Kiều.
7. c/ Xác định biện pháp tu từ lặp cấu trúc được thể hiện qua đoạn thơ: - Từ ngữ thể hiện: Đã cho...đã đày.... - Tác dụng: + Nhịp thơ dồn dập, nhấn mạnh nỗi truân chuyên đau khổ của nàng Kiều. + Nhấn mạnh cảm xúc xót thương của tác giả đối với số phận nhân vật
8. Bài tập 2 : SGK Ngữ văn 11, tập 2, trg 20. a/ Phép đối trong đoạn thơ: Người quốc sắc,/ kẻ thiên tài, Tình trong như đã/mặt ngoài còn e. Tác dụng: + Tạo nên sự cân xứng trong tài sắc của hai nhân vật Thúy Kiều- Kim Trọng. + Gợi sự phong phú về ý nghĩa, gợi vẻ đẹp hoàn chỉnh và hài hòa cho nhân vật.
9. b/ Nhận biết qua những câu: Áo dầm giọt lê/ tóc se mái sầu; Phận dầu dầu vậy/cũng dầu; Vì ta khăng khít/ cho người dở dang Tác dụng: + Tạo nên sự cân xứng trong cách thể hiện + Nhấn mạnh thái độ thụ động hoàn toàn của Kiều trước số mệnh. c/ Kẻ đi muôn dặm/ một mình xa xôi; Nửa in gối chiếc/ nửa soi dặm trường! Tác dụng: + Tạo nên sự cân đối, hài hòa trong cách thể hiện cảm xúc của tác giả. làm nổi bật nỗi buồn thao thức đơn chiếc lẻ bóng của nàng Kiều. + Nhấn mạnh cảm nhận của Kiều về cảnh ngộ và số phận hai người (lứa đôi ở hai phía chân trời cách trở). Kiều vừa thương mình vừa thương kẻ đi xa buồn tủi cho thân phận
10. 4. Vận dụng: Thời gian (5p) 4.1. Mục tiêu: Học sinh được củng cố lại kiến thức thông qua bài tập ứng dụng. 4.2. Nội dung: Tìm các biện pháp tu từ lặp cấu trúc cú pháp và đối với các nội dung về môi trường, học tập, lao động-sản xuất, sức khỏe. - Chia lớp thành 4 đội. - Đội nào tìm được nhiều từ nhất thì chiến thắng.