Bài giảng Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 (Kết nối tri thức) - Bài 16: Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong Hiến pháp

Nội dung tài liệu: Bài giảng Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 (Kết nối tri thức) - Bài 16: Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong Hiến pháp

1. BÀI 16: QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CƠ BẢN CỦA CÔNG DÂN TRONG HIẾN PHÁP
2. MỞ ĐẦU Em cùng các bạn tham gia trò chơi “ tiếp sức “ kể về các quyền và nghĩa vụ của học sinh Theo em quyền và nghĩa vụ của học sinh có thuộc nội dung quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân không? Vì sao?
3. 1. Nội dung của hiến pháp năm 2013 về quyền con người Em hãy đọc thông tin, trường hợp sau để trả lời câu hỏi Thông tin 1 Trong bản Tuyên ngôn Độc lập ngày 2 - 9 - 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. Với ý thức sâu sắc về quyền con người, Việt Nam đã tham gia và cam kết thực hiện các công ước quốc tế và nghị định thư quan trọng về quyền con người, đồng thời ban hành nhiều văn bản pháp luật quan trọng quy định các nội dung liên quan đến vấn đề quyền con người, trong đó có Hiến pháp năm 2013. Theo em, con người có những quyền gì?
4. Thông tin 2 Thông tin 3 Trong lúc dọn dẹp vệ sinh ven Phát hiện H đang đi trên đường, cô T phát hiện một em,bé sơ sinh bị bỏ rơi. đường sau nhiều ngày trốn tránh mình về Cô vội vàng đưa em đến bệnh viện để kiểm tra sức khoản nợ, N đã dùng vũ lực bắt H về nhà khoẻ, sau đó tiến hành các thủ tục nhận nuôi theo quy định của pháp luật. Nhiều người khi biết chuyện mình nhốt lại và yêu cầu gọi người nhà đã rất cảm động và tìm đến nhà để tặng quà cho mang tiền đến trả. Sạu khi nhận được tin em bé cũng như nói lời cảm ơn với cô T, nếu không báo, gia đình H đã tới cơ quan công an có cô rất có thể sức khoẻ, tính mạng em bé sẽ bị trình báo sự việc và yêu cầu cơ quan công ảnh hường, quyền sống còn của em sẽ không được an can thiệp xử lí N vì đã xâm phạm các đảm bảo. quyền con người của H Nêu biểu hiện cụ thể của các quyền đó trong trường hợp 2 và 3. Cô T đã phát hiện em bé bị bỏ rơi, đưa em Gia đình H đã tới cơ quan công an trình báo đến bệnh viện kiểm tra sức khoẻ, nhận em và yêu cầu cơ quan công an can thiệp xử lí N làm con nuôi và chăm sóc, nuôi dưỡng em. vì N đã dùng vũ lực bắt và giam giữ H trái Việc làm của cô T đã đảm bảo quyền sống, luật. Hành vi của N đã xâm phạm quyền bất quyền được chăm sóc sức khoẻ cho em bé khả xâm phạm về thân thể của H
5. Quyền con người được quy định trong Hiến pháp có ý nghĩa như thế nào? Quy định của Hiến pháp về quyền con người là cơ sở pháp lí để bảo vệ con người, chống lại các hành vi làm tổn hại đến thân thể, danh dự, nhân phẩm, quyền lợi, sự tự do,... của con người. Đồng thời, các quy định này cũng thể hiện tính nhân văn, dân chủ của Đảng và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
6. HIẾN PHÁP NĂM 2013 QUY ĐỊNH QUYỀN CON NGƯỜI 1 Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hoá, xã hội(Điều16) 2 Mọi người đều có quyền sống(Điều 19) Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thề, được pháp luật bảo 3 hộ về sức khoẻ, danh dự, nhân phầm; Mọi người có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác theo quy định cùa luật( Điều 20) Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và 4 bí mật gia đình; Mọi người có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình; Mọi người có quyền bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đồi thông tin riêng tư khác( Điều 21)
7. Từ thông tin 1, em hãy nêu các biểu hiện cụ thể về các quyền chính trị, dân sự của công dân trong trường hợp 2 và 3. 2/ Năm đủ 18 tuổi, anh V lần đầu 3/Năm học vừa qua, M đạt thành tích cao được cầm trên tay lá phiếu tham trong học tập nên nghỉ hè được bố mẹ gia bầu cử đại biểu Hội đồng thưởng một chuyến du lịch dài ngày, cả nhân dân xã. Anh rất hãnh diện nhà đã cùng đi tham quan nhiều khu di và tự nhủ sẽ cố gắng học tập, rèn tích, danh lam thắng cảnh trên đất nước luyện thật tốt để sau này có thề Việt Nam. Kết thúc chuyến đi, M còn viết ứng cử tham gia vào Hội đồng bài chia sẻ về những trải nghiệm của gia nhân dân xã, đóng góp công sức đình mình trên các trang báo mạng và phát triển quê hương thêm giàu nhận được rất nhiều phản hồi tích cực từ đẹp người đọc. Anh V thực hiện quyền bầu cử của công M thực hiện quyền tự do đi lại của công dân bằng dân. Anh tham gia bỏ phiếu bầu cử đại việc đi du lịch dài ngày qua nhiều khu di tích, danh biểu HĐND xã năm đủ 18 tuổi. Anh cũng lam, thắng cảnh trên đất nước. M thực hiện quyền mong muốn sau này được thực hiện quyền tự do báo chí khi viết bài chia sẻ về những trải ứng cử để có thể tham gia vào HĐND xã nghiệm của bản thân để đăng báo
8. a) HIẾN PHÁP NĂM 2013 QUY ĐỊNH CÔNG DÂN CÓ CÁC QUYỀN VỀ CHÍNH TRỊ, DÂN SỰ Quyền bầu cử khi đủ 18 tuổi trở lên và quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân khi đủ 21 tuổi trở lên; quyền tham gia quản lí nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận và kiến nghị với cơ quan nhà nước về các vấn đề của cơ sở, địa phương và cả nước Quyền biểu quyết khi Nhà nước tồ chức trưng cầu ý dân khi đù 18 tuổi trở lên Quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình theo luật định Quyền có nơi ở hợp pháp; quyền tự do đi lại và cư trú ở trong nước, có quyền ra nước ngoài và từ nước ngoài về nước theo luật định
9. b) Các quyền về kinh tế, văn hóa, xã Em hãy đọc thông tin, trường hợp sau để trả lời câu hỏi hội Hiến pháp năm 2013 quy định: Công dân nam, nữ có quyền bình đẳng về kinh tế, văn hoá, xã hội; Công dân có quyền được bảo đảm an sinh xã hội; Công dân có quyền làm việc, lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và nơi làm việc; Công dân có quyền học tập; Công dân có quyền xác đính dân tộc của mình, sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ, lựa chọn ngôn ngữ giao tiếp. Vợ chồng anh V từ miền Trung vào Thành phố Dịch bệnh COVID - 19 đã gây nên Hồ Chí Minh lập nghiệp. Anh V làm bảo vệ, còn những hậu quả nghiêm trọng cho đời vợ anh V bán vé số để kiếm sống. Thu nhập sống nhân dân Việt Nam, cuộc sống bấp bênh nên cuộc sống của gia đỉnh vô cùng của một bộ phận người lao động trờ khó khăn nên vợ chồng anh V quyết định cho nên vô cùng khốn khó. Trước tình hình con là T (14 tuồi) nghỉ học đề đi làm xếp hàng đó, Đảng và Nhà nước ta đã tích cực thuê. Biết được sự việc, các thầy cô giáo và đẩy mạnh các chính sách nhằm đảm Ban Giám hiệu nhà trường đã vận động và bảo an sinh xã hội cho người dân, giúp quyên góp giúp đỡ đề T cỏ thề tiếp tục đến người dân giải quyết phần nào khó trường học tập. khăn trước mắt
10. Câu 1 Câu 2 Em hãy nêu các biểu hiện cụ Những quyền về kinh tế, văn hoá, thể về những quyền kinh tế, văn xã hội của công dân được quy định hoá, xã hội của công dân trong trong Hiến pháp năm 2013 có ý trường họp 2 và 3 nghĩa như thế nào? Trong thông tin 2, Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách ưu tiên phát triển giáo dục và đào tạo vùng dân tộc thiểu số nhằm đảm bảo quyền học tập cho con em đồng bào dân tộc thiểu số và đảm bảo sự công bằng xã hội trong giáo dục. Trong thông tin 3, Đảng và Nhà nước thực hiện quyền được đảm bảo an sinh xã hội cho người dân bằng việc tích cực đẩy mạnh các chính sách an sinh xã hội cho người dân, giúp họ khắc phục khó khăn do dịch bệnh gây ra Thể hiện sự quan tâm, trách nhiệm của Đảng và Nhà nước ta đối với lợi ích, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Là căn cứ pháp lí để người dân thực hiện các hoạt động kinh tế, văn hoá, xã hội nhằm phát triển, nâng cao chất lượng cuộc sổng của bản thân và gia đình về mọi mặt
11. HIẾN PHÁP NĂM 2013 QUY ĐỊNH CÔNG DÂN CÓ CÁC QUYỀN VỀ KINH TẾ, VĂN HOÁ, XÃ HỘI Quyền xác định dân tộc của mình, sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ, lựa chọn ngôn ngữ giao tiếp Quyền được Quyền làm việc, bảo đảm an sinh Kinh tế - Văn hóa – Xã hội lựa chọn nghề xã hội nghiệp, việc làm và nơi làm việc Quyền bình đẳng về kinh tế, văn hóa, xã hội
12. c) Nghĩa vụ cơ bản của công dân
13. Anh Q thực hiện nghĩa vụ quân sự bằng việc nhập ngũ sau khi Trường tốt nghiệp trung học phổ thông. Vào quân đội, anh quyết tâm cố hơp 2 gắng học tập, rèn luyện, chấp hành nhiệm vụ, thực hiện tốt nghĩa vụ trung thành và bảo vệ Tổ quốc Anh N thực hiện nghĩa vụ nghiêm chỉnh chấp hành các quy Trường định của Hiến pháp và pháp luật. Anh cũng thực hiện nghĩa vụ hơp 3 tham gia bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội bằng việc dành nhiều thời gian để tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật cho HS trên địa bàn. Công dân là chủ Do đó, bên cạnh việc được hưởng các quyền và lợi ích nhân của đất nước hợp pháp thì công dân cần phải thực hiện tốt các nghĩa vụ của bản thân đề thực hiện trách nhiệm làm chủ của mình đối với đất nước và xã hội
14. c) Nghĩa vụ cơ bản của công dân nghĩa vụ trung nghĩa vụ nghĩa vụ bảo thành với Tồ quốc học tập vệ môi trường nghĩa vụ nộp thuế theo luật định Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc, Nghĩa vụ tuân theo Hiến pháp và pháp luật, nghĩa vụ quân sự và tham gia tham gia bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, xây dựng nền quốc phòng toàn an toàn xã hội và chấp hành những quy tắc dân sinh hoạt công cộng
15. Câu 1. Em hãy cho biết các ý kiến sau đây đúng hay sai. Vì sao? a. Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc chỉ cần thực hiện khi đất nước có a. Sai, vì nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc là trách nhiệm của tất cả chiến tranh và đó là trách nhiệm mọi công dân và được thực hiện trong khi đất nước xảy ra của các lực lượng bộ đội, công chiến tranh và cả khi hoà bình. an và người lớn. b. Tất cả mọi người đang sinh b. Sai, vì tất cả mọi người đang sinh sống trên lãnh thổ của sống trên lãnh thổ Việt Nam đều Việt Nam đều được hưởng các quyến con người được quy được hưởng các quyền con định trong Hiến pháp năm 2013 nhưng chỉ công dân Việt người, quyền công dân được Nam mới được hưởng các quyền công dân được quy định quy định trong Hiến pháp năm trong Hiến pháp năm 2013. 2013. c. Đúng, vì HS là những chủ thể độc lập nên sẽ được c. Học sinh cũng được hưởng hưởng những quyền con người được quy định trong Hiến các quyển con người, quyển pháp năm 2013. HS là công dân Việt Nam thì sẽ được công dân quy định tại Hiến hưởng các quyền công dân được quy định trong Hiến pháp pháp năm 2013. năm 2013, tuy nhiên một số quyền HS sẽ được thực hiện khi đủ tuổi theo quy định của pháp luật. d.Học sinh còn ít tuổi nên không d. Sai, vì công dân Việt Nam, trong đó có HS sẽ phải thực phải thực hiện các nghĩa vụ cơ hiện các nghĩa vụ của bản thân bằng những hành vi, việc bản của công dân. làm phù hợp với năng lực và độ tuổi.
16. Câu 2. Em có nhận xét gì về hành vi của mỗi nhân vật trong các tình huống sau đây? a. Hành vi của H là sai, đáng phê a. H lén đọc tin nhắn trong điện thoại phán. Hành vi đó đã xâm phạm của chị gái. quyền được giữ bí mật thư tín, điện thoại của chị gái H. b. Hành vi của A là đúng, vì đã góp b. A ngăn cản các bạn trong lớp đọc phần thực hiện quyền bất khả xâm trộm nhật kí của M. phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của M. c. D khuyên M nên tich cực tham gia c. Hành vi của D là đúng, rất đáng các buổi tổng vệ sinh làm sạch học tập. D đã khuyến khích M thực đường làng ở thôn xóm vào các ngày hiện tốt nghĩa vụ bảo vệ môi trường cuối tuần. của công dân. d. H chủ động đề nghị bố mẹ cho d. Hành vi của N là đúng, vì bạn đã phép minh tự lựa chọn ngành nghề phát huy quyền được tự do lựa chọn khi đăng kí thi đại học. nghề nghiệp của bản thân.
17. Câu 3. Xử lí tình huống Tình huống Phương án xử lý a. Thôn của B sắp tổ chức một cuộc họp để bản bạc phương án xây dựng Em nên khuyên B mạnh dạn xin phép sân vui chơi cho trẻ em. B có nhiều ý mọi người được đóng góp ý kiến, vì tưởng hay và rất muốn tham gia cuộc Hiến pháp năm 2013 quy định công họp để bày tỏ ý kiến của mình nhưng dân có quyền tự do ngôn luận, có lại ngại không biết mọi người có lắng quyền được tham gia đóng góp ý nghe ý kiến của một người nhỏ tuổi không. kiến vào những vấn đề quan trọng Dựa vào quy định của Hiến pháp của địa phương, đặc biệt là những năm 2013, em hãy đưa ra lời khuyên vấn đề liên quan trực tiếp đến bản đề giúp B có những ứng xử phù hợp thân mình, những ý kiến đóng góp và đúng pháp luật. của B sẽ được mọi người ghi nhận, xem xét và thực hiện nếu phù hợp
18. Tình huống Phương án xử lý b. Vì hoản cảnh khó khăn nên Em nên giải thích cho N hiểu công dân có khi học xong lớp 9, bố mẹ muốn quyền và nghĩa vụ học tập. Khuyên N nén N phải nghỉ học để phụ giúpgia thuyết phục bổ mẹ cho mình tiếp tục đi học đình. N rất buồn, muốn đi học để sau này có công việc ổn định, có cuộc tiếp nhưng không biết phải làm sống tốt đẹp hơn. Hoặc khuyên N tìm kiếm gì để thuyết phục bố thay đổi ý sự giúp đỡ, can thiệp của người thân, GV,... kiến. để thuyết phục bố mẹ tiếp tục cho mình đi Dựa vào quy định của Hiến học. Đồng thời, gia đình N có thể tìm kiếm pháp năm 2013, em hãy đưa ra sự giúp đỡ, hỗ trợ từ chính quyền đề cải lời khuyên đề giúp N. thiện cuộc sống, phát triển kinh tế.