Bài giảng Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 (Kết nối tri thức) - Bài 17: Nội dung cơ bản của hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ, môi trường

Nội dung tài liệu: Bài giảng Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 (Kết nối tri thức) - Bài 17: Nội dung cơ bản của hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ, môi trường

1. BÀI 17: NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA HIẾN PHÁP VỀ KINH TẾ, VĂN HÓA, XÃ HỘI, GIÁO DỤC, KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ, MÔI TRƯỜNG
2. MỞ ĐẦU: Em hãy chia sẻ một khẩu hiệu về kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, môi trường mà em biết. Theo em, khẩu hiệu đó được sử dụng để làm gì? Phát triển kinh tế Nền văn hóa tiên tiến nhanh và bền vững đậm đà bản sắc dân tộc Đẩy mạnh xây dựng chính phủ điện tử Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu
3. 1. NỘI DUNG CỦA HIẾN PHÁP 2013 VỀ KINH TẾ: Em hãy đọc đoạn hội thoại, trường hợp sau để trả lời câu hỏi: 1)Thấy hai anh em đang đóng gói hàng để gửi cho khách, bà nội liền tới phụ giúp. Ba bà cháu vừa làm vừa nói chuyện: Bà nội: Các cháu sướng thật đấy, tự do buôn bán, chẳng như thời bao cấp của ông bà ngày xưa. Anh trai: Vâng ạ! Kính tế Việt Nam hiện nay là nền kinh tế thị trường định hướng xã hộl chủ nghĩa với nhiều hình thức sờ hữu, nhiều thành phần kinh tế mà bà. Mọi người dân đều có thể tự do kinh doanh, buôn bán những mặt hàng mà pháp luật không cấm. Em trai: Cái này thì em nhiều lần nghe thấy trên ti vi rồi, nhưng mà kinh tế Việt Nam gồm những thành phần nào vậy anh? Như gia đình mình thì thuộc thành phần kinh tế nào ạ? Anh trai: Thì gồm có kinh tế nhà nước, kinh tế tập thề, kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tự nước ngoài. Việc kinh doanh, buôn bán của gia đình mình thì thuộc thành phần kinh tế tư nhân. Kinh tế Việt Nam hiện nay là nền kinh tế thị trường định Em hãy nêu ý kiến hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhận xét về câu nói nhiều thành phần kinh tế của nhân vật anh trai Người dân có thể tự do kinh doanh những mặt hàng mà trong hội thoại pháp luật không cẩm
4. 1. NỘI DUNG CỦA HIẾN PHÁP 2013 VỀ KINH TẾ: Em hãy đọc đoạn hội thoại, trường hợp sau để trả lời câu hỏi: Khi được mẹ nhờ ra uỷ ban nhân dân xã nộp thuế sử dụng đất ở, anh B băn khoăn không hiểu vì sao gia đình mình đã bỏ tiền đề mua đất và được chính quyền cấp giấy phép sử dụng đất lâu dài rồi mà hằng năm vẫn phải đóng thuế. Em hãy phân biệt quyền sở hữu đất đai và quyền sử dụng đất? Quyền sở hữu đất là quyền chiếm Quyền sử dụng đất là quyển của các chủ giữ, sử dụng, định đoạt đất đai thông thể được khai thác công dụng, hưởng hoa qua hoạt động trực tiếp hoặc gián tiếp. lợi, lợi tức từ việc sử dụng đất được Nhà Hiến pháp năm 2013 quy định đất đai nước giao, cho thuê hoặc được chuyển là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân giao từ những chủ thể có quyền thông qua do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và việc chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thống nhất quản lí cho thuê lại, thừa kế, tặng cho,...
5. Bản chất nền kinh tế Các thành phần kinh tế Là nền kinh tế thị Nhiều thành phần kinh trường định hướng xã tế, kinh tế nhà nước hội chủ nghĩa với nhiều giữ vai trò chủ đạo hình thức sở hữu NỘI DUNG CỦA HIẾN PHÁP 2013 VỀ KINH TẾ: Sở hữu toàn dân Quản lý tài sản nhà nước Đất đai, tài nguyên nước, tài. Ngân sách nhà nước, dự trữ nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở quốc gia, quỹ tài chính nhà vùng biển, vùng trời, tài nguyên nước và các nguồn tài chính thiên nhiên khác và các tài sản công khác do Nhà nước do Nhà nước đầu tư, quản lí là thống nhất quản lí và phải tài sản công thuộc sở hữu toàn được sử dụng hiệu quả, dân do Nhà nước là đại diện chủ công bằng, công khai, minh sở hữu và thống nhất quản lí bạch, đúng pháp luật
6. 2 NỘI DUNG CỦA HIẾN PHÁP 2013 VỀ VĂN HÓA XÃ HỘI Trong thời kì đổi mới và hội nhập quốc tế, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm xây dựng và tổ chức thực hiện tốt các chính sách văn hoá, xã hội, coi đây là một trong những mục tiêu quan trọng để phát triển đất nước toàn diện. Hiến pháp năm 2013 khẳng định: Nhà nước bảo đảm thực hiện chính sách ưu đãi người có công và tạo bình đẳng về cơ hội để công dân thụ hưởng phúc lợi xã hội, phát triển hệ thống an sinh xã hội, có chính sách trợ giúp người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo và người có hoàn cảnh khó khăn khác, có chính sách phát triền nhà ở, tạo điều kiện để mọi người có chỗ ở. Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tạo việc làm cho người lao động và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động, người sử dụng lao động. Nhà nước, xã hội đầu tư phát triển sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ của nhân dân, thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân, có chính sách ưu tiên chăm sóc sức khoẻ cho đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào ở miền núi, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Đồng thời, Nhà nước, xã hội cũng chú trọng chăm lo xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại: phát triển văn học, nghệ thuật nhằm đáp ứng nhu cầu Em hãy lấy ví dụ thực tế để minh họa cho nội dung trong thông tin trên Theo em, nội dung về văn hóa, xã hội của Hiến pháp có ý nghĩa như thế nào đến đời sống của nhân dân và sự phát triển của đất nước
7. Hiến pháp quy định vai trò, trách nhiệm của Nhà nước và xã hội đối với các lĩnh vực của văn hoá, xã hội Tạo việc làm cho người lao động, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp 01 của người lao động, người sử dụng lao động và tạo điều kiện xây dựng quan hệ lao động tiến bộ, hài hoà và ồn định Chăm lo, phát triển sức khoẻ của nhân dân; tạo bình đẳng 02 về cơ hội để công dân thụ hưởng phúc lợi xã hội, phát triển hệ thống an sinh xă hội Chăm lo xây dựng và phát triền nền văn hoá Việt Nam tiên 03 tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại;...
8. 3. NỘI DUNG CỦA HIẾN PHÁP NĂM 2013 VỀ GIÁO DỤC - Thứ nhất: Giáo dục đào tạo là điều kiện tiên quyết góp phần phát triển kinh tế. - Thứ hai: Giáo dục đào tạo góp phần ổn định chính trị xã hội. - Thứ ba: trên hết giáo dục đào tạo góp phần nâng cao chỉ số phát triển con người
9. NỘI DUNG CỦA HIẾN PHÁP NĂM 2013 VỀ GIÁO DỤC Điều 61 Hiến pháp năm 2013 xác định Phát triển giáo dục là quốc 01 sách hàng đầu nâng cao dân trí, phát triển nguồn 02 nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Ưu tiên đầu tư và thu hút các 03 nguồn đầu tư cho giáo dục Chăm lo phát triển giáo dục ở các cấp 04 học, thực hiện phổ cập giáo dục và các chính sách về học bổng, học phí
10. NỘI DUNG CỦA HIẾN PHÁP 2013 VỀ KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ 1. Vị trí Phát triển khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Khoa 2. Biện pháp Nhà nước tạo điều kiện cho mọi người tham gia và được thụ hưởng lợi ích từ Nghệ Học các hoạt động khoa học và công nghệ. Nhà nước ưu tiên đầu tư và khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư nghiên cứu, phát triển chuyển giao, Công ứng dụng có hiệu quả thành tựu khoa học và công nghệ; bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ
11. 5. NỘI DUNG CỦA HIẾN PHÁP 2013 VỀ MÔI TRƯỜNG. 1) Suy giảm môi trường là một vấn đề toàn cầu. Bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của đất nước, của nhân loại, là nhiệm vụ có tính xã hội sâu sắc, gắn liền với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, hoà bình và tiến bộ xã hội trên phạm vi toàn cầu. Hiến pháp năm 2013 khẳng định: Nhà nước có chính sách bảo vệ môi trường; quản lí, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên; bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học; chủ động phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu. Nhà nước khuyến khích mọi hoạt động bảo vệ môi trường, phát triển, sử dụng năng lượng mới, năng lượng tái tạo. Tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường, làm suy kiệt tài nguyên thiên nhiên và suy giảm đa dạng sinh học phải bị xử lí nghiêm và có trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại. 2) Hường ứng Ngày Môi trường thế giới 5-6, học sinh các trường phổ thông trên cả nước đã tích cực thực hiện các biện pháp góp phần bảo vệ môi trường như: trồng nhiều cây xanh ở trường học và khu vực sinh sống; cùng người thân thu gom rác thải, đồ rác đủng nơi quy định, tái chế rác thải; hạn chế sử dụng túi nỉlon; tiết kiệm điện, nước trong sinh hoạt; chấp hành chính sách và pháp luật về bảo vệ môi trường;... 1/ Theo em, tại sao Hiến pháp có nội dung về môi trường? 2/ Hãy nêu ví dụ về việc thực hiện tốt quy định cùa Hiến pháp năm 2013 về môi trường. 3/ Theo em, nội dung của Hiến pháp về môi trường có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển của đất nước và đời sống xã hội?
12. NỘI DUNG CỦA HIẾN PHÁP 2013 VỀ MÔI TRƯỜNG. Nhà nước có chính sách bảo vệ môi trường; quản lí, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên 1 Bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học; chủ động phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu 2 Nhà nước khuyến khích mọi hoạt động bảo vệ môi trường, phát triển, sử dụng năng lượng mới, năng lượng 3 tái tạo Tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường, làm suy kiệt tài nguyên 4 thiên nhiên và suy giảm đa dạng sinh học phải bị xử lí nghiêm 5
13. LUYỆN TẬP LUYỆN TẬP
14. CÂU 1. EM HÃY CHO BIẾT CÁC Ý KIẾN SAU ĐÂY ĐÚNG HAY SAI. VÌ SAO? a. Công dân Việt Nam có a. Sai, vì công dân Việt Nam chỉ được phép kinh doanh quyền kinh doanh tất cả các những mặt hàng mà pháp luật không cấm khi có đủ điều mặt hàng. kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật. b. Sai, vì tài nguyên thiên nhiên là sở hữu của toàn dân b. Tài nguyên thiên nhiên là sở nhưng do Nhà nước quản lí. Khi sử dụng các tài nguyên hữu của toàn dân nên người thiên nhiên, người dân phải tuân thủ theo các quy định dân có thể tùy ý sử dụng. của pháp luật. Việc sử dụng phải kết hợp với bảo tồn và phát triển để tránh tình trạng suy kiệt tài nguyên. c. Tất cả mọi người đều được c. Đúng, vì Hiến pháp năm 2013 quy định: Nhà nước tạo Nhà nước tạo điều kiện hưởng điều kiện để mọi người tham gia và được thụ hưởng lợi thụ lợi ích từ các hoạt động ích từ các hoạt động khoa học và công nghệ (khoản 3 khoa học, công nghệ. Điều 62). d. Bảo vệ môi trường là trách d. Sai, vì Hiến pháp năm 2013 quy định, tất cả mọi người nhiệm riêng của cơ quan quản đều có nghĩa vụ bảo vệ môi trường. Vì vậy, bảo vệ môi lí nhà nước về môi trường trường là trách nhiệm chung của toàn xã hội.
15. CÂU 2. EM CÓ NHẬN XÉT GÌ VỀ HÀNH VI CỦA CÁC NHÂN VẬT, TỔ CHỨC TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP SAU? a. Hành vi của ông s và con trai là sai, vi phạm pháp luật. a. Ông S và con trai thường Hành vi này tiêu diệt nhiều loài động vật sống dưới nước, xuyên dùng kích điện đánh bắt gây cạn kiệt nguồn tài nguyên thuỷ hải sản, đồng thời có thể cá trên sông gây nguy hiểm cho con người nên bị pháp luật nghiêm cấm. b. Hành vi của bà H là vi phạm pháp luật và đáng bị phê b. Bà H nhập hàng hóa kém phán. Người dân khi sử dụng những hàng hoá kém chất chất lượng, không rõ nguồn gốc lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ có thể dẫn đến những về bán cho người dân ảnh hưởng không tốt cho sức khoẻ, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. c. Ông M thường tự pha chế thuốc trừ sâu sinh học an toàn c. Hành vi của ông M là đúng, đáng khen ngợi. Việc làm của cho người và môi trường để ông đã góp phần bảo vệ môi trường và sức khoẻ mọi phun cho vườn cây ăn quả của người. gia đình. d. Trường T tổ chức cho học d. Việc làm của trường T là một việc làm tốt, tạo điều kiện sinh tham quan triển lãm khoa cho HS được tiếp cận các thành tựu khoa học công nghệ, học công nghệ của thành phố. góp phần khơi dậy niềm dam mê sáng tạo.
16. CÂU 3. XỬ LÝ T́ NH HUỐNG a. Thôn của Q nằm cạnh một con sông lớn. Trong thôn có điểm thu gom rác thải để xử lí nhưng nhiều người vẫn có thói quen vức rác, xác vật nuôi, túi nilon,... xuống lòng sông vì cho rằng dòng sông lớn nên vức một vài túi rác xuống cũng không ảnh hưởng gì. Q cảm thấy mọi người làm như vậy là không tốt nhưng không biết nên làm gì để chấm dứt hành vi đó. Nếu là Q, em sẽ làm gì? Hành vi của người dân ở thôn của Q là không tốt, vi phạm quy định về bảo vệ môi trường. Q nên giải thích cho mọi người hiểu quy định của Hiến pháp năm 2013 về bảo vệ môi trường và khuyên mọi người không nên vứt rác xuống sông hoặc Q có thể phối hợp với Đoàn Thanh niên tổ chức hoạt động tuyên truyền về bảo vệ môi trường,
17. CÂU 3. XỬ LÝ T́ NH HUỐNG b. H (15 tuổi) rất thích nghiên cứu, chế tạo, lắp ráp các thiết bị công nghệ. Gần đây, H muốn tham dự một cuộc thi chế tạo robot nhưng bố mẹ không đồng ý vì lo ngại đến việc học tập . Nếu là H, em sẽ làm gì để bố mẹ đồng ý cho tham dự cuộc thi? Việc H thích nghiên cứu, chế tạo, lắp ráp các thiết bị công nghệ là rất tốt và có ích. H nên thuyết phục bố mẹ bằng cách giải thích cho bố mẹ hiểu về sở thích của bản thân, về vai trò của khoa học, công nghệ trong đời sống, hứa với bố mẹ sẽ phân bổ hợp lí thời gian học tập và thời gian dành cho nghiên cứu, tránh làm ảnh hưởng đến việc học hành hoặc H chia sẻ lại vấn đề với GV hoặc người thân để nhờ giúp đỡ, giải thích cho bố mẹ hiểu và thuyết phục bố mẹ đồng ý với sở thích của bản thân
18. Câu 4. Em hãy nêu những việc học sinh nên làm và không nên làm để thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân đối với việc phát triển giáo dục, khoa học công nghệ. Các việc nên làm Các việc không nên làm Chăm chỉ học tập. 01 Lười biếng, trốn Tham gia các hoạt động học, nghỉ học tự do. nghiên cứu khoa học, công Sử dụng thành tựu nghệ. khoa học, công nghệ để Tìm hiểu, vận dụng các 04 02 thực hiện các hành vi thành tựu khoa học, công trái pháp luật. nghệ phục vụ cho việc học Ngăn cản, phá hoại tập. không cho bạn bè học Tuyên truyền, phổ biến tập, thực hiện hoạt về các thành tựu khoa học, 03 động nghiên cứu khoa công nghệ cho những người học, công nghệ,... xung quanh,...