Bài giảng Ngữ văn 10 (Kết nối tri thức) - Bài: Dưới bóng hoàng lan

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn 10 (Kết nối tri thức) - Bài: Dưới bóng hoàng lan

1. KHỞI ĐỘNG 1
2. DƯỚI BÓNG HOÀNG LAN THẠCH LAM 2
3. CẤU TRÚC BÀI HỌC Đọc I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tác giả 2. văn bản II. ĐỌC HIỂU CHI TIẾT 1. Thanh khi trở về không gian quen thuộc 2. Tình cảm của Thanh và Nga 3. Nghệ thuật viết truyện ngắn của Thạch Lam 4. Ý nghĩa lời đối thoại giữa bà cụ và Nga về chuyện hái hoa hoàng lan 5. Ý nghĩa nhan đề tác phẩm III. TỔNG KẾT IV. LUYỆN TẬP V. VẬN DỤNG 3
4. ĐỌC VĂN BẢN GV lưu ý: - Đọc với giọng nhẹ nhàng, tha thiết thể hiện những tình cảm gắn bó thân thiết của Thanh với ngôi nhà xưa, quê hương, với bà, Thanh, cây hoàng lan, ) - Ngôi kể: Thứ 3 – Thanh : → đậm chất trữ tình. 4
5. TỰ LỰC VĂN ĐOÀN 5
6. I. Tìm hiểu chung 1. Tác giả - Tên thật Nguyễn Tường Vinh - Sinh ra ở Hà Nội, thửa nhỏ sống ở quê ngoại Cẩm Giàng - Hải Dương - Xuất thân: gia đình viên chức, gốc quan lại có truyền thống văn chương. - Con người: đôn hậu, điềm đạm và rất đỗi tinh tế THẠCH LAM (1910 – 1942) 6
7. Trại Cẩm Giàng Ga Cẩm Giàng 7
8. MỘ THẠCH LAM 8
9. ĐẶC ĐIỂM SÁNG TÁC + Nội dung: Hướng về cuộc sống những người dân nghèo nơi phố huyện, ở ngoại ô Hà Nội hay những tri thức bình dân, thể hiện niềm thương cảm kín đáo mà sâu sắc. + Nghệ thuật: Cốt truyện đơn giản, lời văn trong sáng, giản dị, giàu chất thơ. Cây bút viết truyện ngắn tài hoa, xuất sắc 1910 - 1942 9
10. Một số tác phẩm tiêu biểu 1943 1942 1941 1939 Hà Nội băm sáu 1938 Sợi tóc phố phường 1937 Theo dòng Ngày mới Gió đầu Nắng mùa trong vườn
11. “Sáng tác của Thạch Lam giàu chất thơ, và đọc ông, đời sống bên trong có phong phú hơn, tế nhị hơn; chúng “đem đến cho người đọc một cái gì nhẹ nhõm, thơm tho và mát dịu” (Nguyễn Tuân). 11
12. 2. Dưới bóng hoàng lan -Thể loại: Truyện ngắn trữ tình. - Xuất xứ: In trong tập Truyện ngắn Thạch Lam - Phương thức biểu đạt: Tự sự và biểu cảm Người kể chuyện, điểm nhìn: ngôi thứ 3 Tóm tắt - Bố cục - Cảm nhận chung
13. Tóm tắt Chuyện kể về một chàng trai tên Thanh mồ côi cha mẹ, sống với bà. Lớn lên Thanh ra tỉnh làm rồi đi về hàng năm vào các ngày nghỉ. Văn bản xoay quanh một lần trở về quê thăm bà của nhân vật Thanh - mồ côi cha mẹ, sống cùng bà. Trong cảnh bình yên và thong thả của chốn xưa, những hình ảnh quen thuộc hiện lên, và bên cạnh mái tóc của bà, mùi hương hoàng lan nơi vườn và bên tóc mai của Nga khiến chàng trai trẻ xốn xang. Nhưng câu chuyện vẫn khép lại trong cảnh Thanh trở về tỉnh. 13
14. - Bố cục + Đoạn 1: Từ đầu đến “Nghe quen quá mà Thanh Đoạn 2: Tiếp + Đoạn 3: không nhớ được”: theo đến “ngồi ở Còn lại: Thanh trở về nhà bên đèn”: Biểu Thanh tạm thăm bà thăm nhà hiện tình cảm biệt mọi trong tâm trạng của Thanh và người trở lại hạnh phúc, nghẹn Nga tỉnh làm việc. ngào. → Toàn bộ câu chuyện được kể qua điểm nhìn của Thanh, người kể chuyện thứ 3 → chất trữ tình 14
15. Cảm nhận chung 15
16. II. Đọc hiểu chi tiết văn bản Hoạt động nhóm 1. Thanh khi trở về 2. Tình cảm của không gian quen thuộc Thanh và Nga (THẺ NHIỆM VỤ 1) (THẺ NHIỆM VỤ 2 01 02 3.Nghệ thuật viết truyện 03 ngắn của Thạch Lam; Ý nghĩa lời đối thoại giữa bà cụ và Nga về chuyện hái hoa hoàng lan (THẺ NHIỆM VỤ 3)
17. 1. Thanh khi trở về không gian quen thuộc * Hoàn cảnh: - Thanh vốn mồ côi cha mẹ từ nhỏ, người thân yêu duy nhất là bà. - Tuổi thơ là một cuộc sống vất vả nhưng luôn tàn đầy hơi ấm, tình yêu, sự chở che, nuôi dưỡng của bà. => bà vừa là người cha, người mẹ, cũng là người thân duy *nhất Tâm của trạng Thanh khi. trở về sau tháng ngày xa cách: - Vui sướng, hạnh phúc, có cảm giác quen thuộc như chưa bao giờ xa nhà. → Tâm trạng của Thanh cũng là tâm trạng của bao người con xa quê mỗi khi về thăm nhà, tâm trạng khó nói thành lời “Sự yên lặng trầm tịch đến nỗi Thanh trở nên nghẹn họng”.
18. * Cảm nhận tình cảm của bà: - Tình cảm với bà, với gia đình: + Hình ảnh người bà: . Ngoại hình: mái tóc bạc phơ, chống gậy trúc, ở ngoài vườn vào. . Ngôn ngữ, cử chỉ: Bà cụ thôi nhai trầu, đôi mắt hiền từ dưới làn tóc trắng đưa lên nhìn cháu, âu yếm và mến thương, lời nói giản dị, gần gũi,trò chuyện thông thường nhưng đầy trìu mến, yêu thương, quan tâm và lo lắng; hành động đầy chăm sóc: sửa chiếu, xếp lại gối, săn sóc, buông màn, nhìn cháu, xua đuổi muỗi → người bà hiền hậu, yêu thương, + Cảm xúc của Thanh: . Thấy mình bé bỏng trở lại, được chăm sóc, được yêu thương . Xúc động trước tình cảm, tấm lòng bao la của người bà, luôn quan tâm đến cháu từ những thứ nhỏ nhặt nhất.
19. - Trạng thái tình cảm của Thanh khi nhận ra cây hoàng lan: + Hình ảnh cây hoàng lan: . Lá cây rung động trong gió, thân cây cao vút lên trời. . Mùi hương thơm của hoa thoang thoảng bay vào . Kỷ niệm hồi bé, Thanh thường nhặt hoa dưới gốc cây mà nay cây đã lớn → Thân thuộc với thế giới tuổi thơ Thanh. + Cảm xúc của Thanh: . Nhớ lại những kỷ niệm gắn bó với cây hoàng lan hồi ba mẹ anh còn sống. . Xúc động khi nhận ra cây đã lớn. . thoải mái, nhẹ nhõm khi quay về với khu vườn thân quen thấy tâm hồn nhẹ nhõm tươi mát như vừa tắm ở suối → bình yên, thân thuộc của gia đình, chốn quê thanh tịnh .- Nghệ thuật: giọng điệu nhẹ nhàng, âu yếm; lời văn giàu cảm xúc, đậm chất trữ tình
20. 2. Tình cảm của Thanh và Nga Các biểu Nhân vật Thanh Nhân vật Nga hiện Lời nói Biểu hiện “Chàng chợt nhớ, “... rồi lên tiếng nhẹ nhàng: “– chạy vùng xuống nhà Anh Thanh! Anh đã về đấy à? ngang, gọi vui vẻ: – [...] – Anh Thanh độ này khác Cô Nga ”; hẳn trước. Anh chóng nhớn quá. [...] – Những ngày em đến đây hái hoa, em nhớ anh quá.”... Ý nghĩa Vui vẻ, hạnh phúc Tâm tình, nhẹ nhàng, quan khi được gặp lại tâm đầy dịu dàng, thể hiện nỗi nhớ đến Thanh môi khi đến hái hoa.