Bài giảng Ngữ văn 8 (Thực hành Tiếng Việt) Sách Kết nối tri thức - Tiết 104: Thành phần biệt lập

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn 8 (Thực hành Tiếng Việt) Sách Kết nối tri thức - Tiết 104: Thành phần biệt lập

1. CHÀO MỪNG THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
2. TIẾT 104: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
3. I TRI THỨC TIẾNG VIỆT
4. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM - Có 5 câu hỏi trắc nghiệm tri thức về thành phần biệt lập. - Mỗi câu hỏi tương ứng thời gian 15 giây, hết 15 giây các em sử dụng thẻ trắc nghiệm A, B, C, D để lựa chọn 1 đáp án đúng.
5. CÂU 1 Thành phần biệt lập là thành phần .(1) cấu trúc cú pháp của câu (chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ, ) và cũng không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu. A. nằm trong B. tham gia C. không nằm trong D. có tham gia
6. CÂU 2 Thành phần tình thái: thành phần thể hiện thái độ, (2) của người nói (người viết) đối với sự việc được nói tới trong câu. A. cách đánh giá B. cảm xúc C. tình cảm D. ngạc nhiên
7. CÂU 3 Chắc chắn tất cả đám học sinh chúng tôi đứa nào cũng yêu mến thầy vì tấm lòng nhân từ, vì những ý nghĩ tốt lành, vì những ước mơ của thầy về tương lai chúng tôi. (Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp, Người thầy đầu tiên) Chắc chắn là thành phần tình thái, thể hiện sự đánh giá về (4) của thông tin được nói tới trong câu. A. tính không chính xác B. tính chính xác C. sự gợi cảm D. sự thuyết phục
8. CÂU 4 Thành phần cảm thán: thành phần được dùng để bộc lộ trực tiếp tình cảm, (5) của người nói, người viết (vui, buồn, ngạc nhiên, tức giận ) A. nhận xét B. thái độ C. cách đánh giá D. cảm xúc
9. CÂU 5 Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành được sáng tác còn là một chặng đường dài. (Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa) Chao ôi là thành phần cảm thán bộc lộ sự (5) ... A. tức giận B. ngạc nhiên C. niềm vui D. xúc động
10. CÂU 6 Thành phần tình thái và thành phần cảm thán có vị trí (6) trong câu. A. linh hoạt (ở đầu hoặc giữa câu) B. đầu câu C. giữa câu D. cuối câu
11. I. Tri thức tiếng Việt 1. Khái niệm: Thành phần biệt lập là thành phần không nằm trong cấu trúc cú pháp của câu (chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ, ) và cũng không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu.
12. I. Tri thức tiếng Việt 1. Khái niệm: Thành phần biệt lập là thành phần không nằm trong cấu trúc cú pháp của câu (chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ, ) và cũng không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu. 2. Phân loại: + Thành phần tình thái + Thành phần cảm thán + Thành phần gọi – đáp + Thành phần chêm xen (phụ chú)
13. 3. Nhận biết thành phần tình thái và thành phần cảm thán Đặc điểm Thành phần tình thái Thành phần cảm thán Vị trí Linh hoạt (đầu hoặc giữa câu) Thường đứng ở đầu câu Chức năng Thể hiện thái độ, cách đánh giá Bộc lộ trực tiếp tình cảm, của người nói (người viết) đối với cảm xúc của người nói sự việc được nói đến trong câu (người viết): vui, buồn, ngạc nhiên, tức giận Các từ ngữ thể Hình như, dường như, hầu Chao ôi, trời ơi, hỡi ơi, hiện như, có lẽ . ôi
14. II THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT BÀI TẬP 1, 2, 3/ SGK TRANG 66 - Hình thức: Làm việc nhóm (2 bàn 1 nhóm), làm vào phiếu bài tập. - Thời gian: 10 phút - Các nhóm chấm chéo theo bảng kiểm
15. PHIẾU HỌC TẬP (Nhóm số ..) BT1,3: Tìm thành phần tình thái trong câu a, b; thành phần cảm thán trong câu c, d và chỉ ra ý nghĩa của thành phần ấy trong từng trường hợp. Câu Từ ngữ Ý nghĩa a. Mặt nữa, “Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt” chắc hẳn không phải là trời một đêm trăng, mà phải là trời một buổi chiều. b. Mà tôi nhớ một cái gì đấy, hình như mẹ tôi, cái cửa sổ, hoặc những ngôi sao to . . trên bầu trời thành phố. Phải, có thể là những cái đó . .. c. Trời ơi, ước gì thầy Đuy-sen là anh ruột của tôi! . d. Má tôi cũng coi nó là gió Tết, nghe gió, má thuận miệng hát “Cấy rồi mùa qua . sông cấy mướn. Ông trời ổng thổi ngọn chướng buồn cha chả là buồn ” rồi thở dài . cái thượt “Ứ hự, lụi hụi mà hết năm”. .
16. PHIẾU HỌC TẬP (Nhóm số ..) BT2: Tìm 3-5 từ chỉ cảm xúc, chỉ thái độ, cách đánh giá của người nói về mức độ tin cậy của sự việc và đặt câu. Từ ngữ chỉ cảm xúc, chỉ thái độ, cách đánh giá của Đặt câu người nói về mức độ tin cậy của sự việc . . . . .. . . .. .. .. . .
17. BẢNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ (Bài tập 1,3 / Sgk trang 66) Câu Từ ngữ Ý nghĩa Điểm Đánh giá a. Mặt nữa, “Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt” chắc hẳn chắc hẳn Là thành phần tình thái thể hiện sự phỏng không phải là trời một đêm trăng, mà phải là trời một đoán tương đối chính xác 5đ buổi chiều. b. Mà tôi nhớ một cái gì đấy, hình như mẹ tôi, cái cửa hình như, Là thành phần tình thái thể hiện sự phỏng sổ, hoặc những ngôi sao to trên bầu trời thành phố. Phải, có thể đoán không chắc chắn của “tôi” đối với có thể là những cái đó đối tượng mà mình nhớ đến. 5đ c. Trời ơi, ước gì thầy Đuy-sen là anh ruột của tôi! Trời ơi Là thành phần cảm thán thể hiện sự xúc động mãnh liệt của người nói/người viết. 5đ d. Má tôi cũng coi nó là gió Tết, nghe gió, má thuận Ứ hư Là thành phần cảm thán thể hiện sự miệng hát “Cấy rồi mùa qua sông cấy mướn. Ông trời không bằng lòng, không thuận ý của ổng thổi ngọn chướng buồn cha chả là buồn ” rồi thở người nói/người viết. 5đ dài cái thượt “Ứ hự, lụi hụi mà hết năm”. Lưu ý: - Mỗi phần trả lời sai trừ hết số điểm. Đồng ý với cách diễn đạt tương đương. Tổng điểm 20đ
18. Tình huống: Một người bạn trong tổ bạn đang cảm thấy rất căng thẳng vì bài kiểm tra cuối kỳ sắp đến. Ai cũng tìm cách an ủi và động viên bạn ấy. Bạn Hoa tổ trưởng viết gửi bạn : “Ôi! Bạn đừng quá căng thẳng như vậy, hãy tập trung ôn tập, mọi việc sẽ ổn thôi!” Có ý kiến cho rằng: trong câu viết trên, bạn Hoa đã sử dụng thành phần biệt lập cảm thán “ôi” để bộc lộ cảm xúc và an ủi bạn mình. Em có đồng ý không? Vì sao? Ôi ! Là câu đặc biệt, không phải là thành phần biệt lập cảm thán. Trường hợp sau đây “ôi” là thành phần biệt lập cảm thán: Ôi, bạn đừng quá căng thẳng như vậy, hãy tập trung ôn tập, mọi việc sẽ ổn thôi! Lưu ý: Từ ngữ cảm thán có thể làm thành 1 câu cảm thán, có thể làm thành phần biệt lập cảm thán trong câu.
19. TRÒ CHƠI: XÉ TÚI MÙ THỂ LỆ - HS xung phong lên bóc “Túi mù” và đọc to tình huống bên trong. - HS có 20-30 giây để suy nghĩ và đưa ra cách xử lý tình huống. - Trả lời đúng, rõ ràng, thuyết phục sẽ nhận được 1 món quà.
20. Tình huống 1: Một học sinh lớp 8 phân vân không biết có nên tham gia cuộc thi hùng biện của trường hay không. Bạn là người tư vấn cho bạn ấy. Yêu cầu: Hãy nói một câu có sử dụng thành phần biệt lập tình thái để thể hiện sự khích lệ. Đáp án tham khảo: Mình nghĩ rằng, nếu thử sức trong cuộc thi hùng biện lần này, chắc chắn cậu sẽ có thêm những trải nghiệm quý giá!