Bài giảng Tin học 10 (Cánh diều) - Bài 6: Câu lệnh rẽ nhánh

Nội dung tài liệu: Bài giảng Tin học 10 (Cánh diều) - Bài 6: Câu lệnh rẽ nhánh

1. 2 2 2 BÀI 6 CÂU LỆNH RẼ NHÁNH SUBTITLE GOES HERE + + +
2. 2 Ngôn ngữ lập trình nào cũng cần loại câu lệnh để yêu cầu máy thực hiện một việc nhưng chỉ thực hiện trong một điều kiện cụ thể nào đó. Nếu em là người sáng tạo ra ngôn ngữ lập trình thì em sẽ quy định viết câu lệnh đó như thế nào? Add a Footer 2 +
3. 2 1. CẤU TRÚC RẼ NHÁNH TRONG MÔ TẢ THUẬT TOÁN Nếu : Nếu a chia hết cho 2: Nhánh đúng In ra màn hình ‘số chẵn’ Trái lại: Trái lại: Nhánh sai In ra màn hình ‘số lẻ’ Hết nhánh Hết nhánh Hình 1a. Mẫu cấu trúc rẽ nhánh Hình 1b. Ví dụ thể hiện cấu trúc rẽ nhánh 3 +
4. Em hãy vẽ sơ đồ khối thể hiện cấu trúc rẽ nhánh trong ví dụ ở Hình 1b Đ Đ In “Số chẵn” Điều kiện Nhánh đúng a chia hết cho 2 S S Nhánh sai In “Số lẻ” Add a Footer 4
5. 2 2. ĐIỀU KIỆN RẼ NHÁNH : là biểu thức nhận giá trị logic True hoặc False So sánh Kí hiệu trong Python Lớn hơn > Lớn hơn hoặc bằng >= Nhỏ hơn < Nhỏ hơn hoặc bằng <= Bằng == Khác != Bảng 1. Kí hiệu phép so sánh trong Python 5 +
6. 2 VÍ DỤ 1 Bảng 2 minh họa một số được biểu diễn bằng phép so sánh viết trong Python và giá trị logic tương ứng của nó Giá trị logic của điều kiện với Điều kiện A = 5, B = 10 A < B True A*A + B*B <= 100 False A + 5 != B False 2*A == B True Bảng 2. Một số phép toán quan hệ 6 +
7. 2 MỘT SỐ PHÉP TOÁN LOGIC Phép tính Biểu thức Ý nghĩa Cho kết quả True khi và chỉ khi x và y đều and x and y nhận giá trị True Cho kết quả False khi và chỉ khi x và y đều or x or y nhận giá trị False not not x Đảo giá trị logic của x Hình 2. Một số phép toán logic 7 +
8. 2 VÍ DỤ 2 Bảng 3 cho ta một số ví dụ về được tạo thành do kết nối một vài biểu thức logic lại bằng các phép tính logic Giá trị của biểu thức logic Điều kiện điều kiện A = 5, B = 10 (A < B) and (A + 5 != B) False (3*A > B) or (2*A == B) True not (A*A + B*B <= 100) True Bảng 3. Ví dụ tính biểu thức logic 8 +
9. 2 3. CÂU LỆNH RẼ NHÁNH TRONG CHƯƠNG TRÌNH PYTHON Python cung cấp hai câu lệnh rẽ nhánh cơ bản: Sai + Câu lệnh rẽ nhánh if Điều kiện if : Đúng câu lệnh hay nhóm câu lệnh Câu lệnh hay nhóm câu lệnh Hình 3. Cách viết và sơ đồ khối của câu lệnh if 9 +
10. 2 VÍ DỤ 3 Hình 4 minh họa một chương trình sử dụng câu lệnh if trong Python Hình 4. Chương trình kiểm tra số nguyên dương có hai chữ số 1010 +
11. 2 3. CÂU LỆNH RẼ NHÁNH TRONG CHƯƠNG TRÌNH PYTHON + Câu lệnh rẽ nhánh if - else Sai Điều kiện if : câu lệnh hay nhóm câu lệnh 1 Đúng else : Câu lệnh hay Câu lệnh hay nhóm câu lệnh 1 nhóm câu lệnh 2 câu lệnh hay nhóm câu lệnh 2 Hình 5. Cách viết và sơ đồ khối của câu lệnh if - else 1111 +
12. Chú ý: Câu lệnh hoặc các câu lệnh trong cùng nhóm phải được viết lùi vào trong một số vị trí so với dòng chứa điều kiện và viết thằng hàng với nhau (Hình 6). Một nhóm các câu lệnh như vậy còn gọi là khối lệnh Chương trình Khối lệnh sau if phải lùi vào trong so với if Kết quả thực hiện Khối lệnh sau else phải lùi vào trong so với else Hình 6. Cách viết các câu lệnh Add a Footer 12
13. 2 VÍ DỤ 4 Tây nguyên sản xuất hai loại cà phê là Robusta và Arabica. Trung bình hàng năm lượng cà phê Arabica chiếm 10% tổng sản lượng và giá bán trung bình gấp 2,5 lần so với cà phê Robusta. Những năm Arabica được mùa (chiếm từ 10% tổng sản lượng trở lên), giá bán chỉ gấp 2 lần, còn khi mất mùa thì giá bán gấp 3 lần Chương trình ở Hình 7 cho phép nhập vào tổng sản lượng cà phê và sản lượng cà phê Arabica. Chương trình sẽ đưa ra thông báo “Arabica được mùa” hoặc “Arabica mất mùa” cùng tỉ lệ giá bán tương ứng của Arabica 1313 +
14. a) Chương trình b) Kết quả thực hiện Hình 7. Chương trình đánh giá sản lượng cà phê ở Tây Nguyên Add a Footer 14
15. Add a Footer 15
16. BÀI TẬP Bài 1: Hoàn thiện câu lệnh if trong chương trình ở Hình 8a để có được chương trình nhập vào từ bàn phím ba số thực a, b, c và đưa ra màn hình thông báo “Cả ba số đều dương” nếu ba số nhập vào đều dương. Hình 8b minh họa một kết quả chạy chương trình. Hình 8a. Chương trình Hình 8b. Ví dụ chạy chương trình với a = 3, b = 4, c = 5 Add a Footer 16
17. BÀI TẬP Bài 2: Viết chương trình để nhập từ bàn phím hai số nguyên a và b, đưa ra màn hình thông báo “Positive” nếu a + b > 0, “”Negative” nếu a + b < 0 và “Zero” nếu a + b = 0 Input Output a = 4 Negative b = 10 Add a Footer 17
18. BÀI TẬP Bài 3: Năm nhuận là những năm chia hết cho 400 hoặc những năm chia hết cho 4 nhưng không chia hết cho 100 và 400. Đặc biệt, những năm chia hết cho 3328 được đề xuất là năm nhuận kép. Với số nguyên dương n nhập vào từ bàn phím, em hãy đưa ra màn hình thông báo: “Không là năm nhuận” nếu n không phải là năm nhuận; “Năm nhuận” nếu n là năm nhuận và “Năm nhuận kép” nếu n là năm nhuận kép Add a Footer 18
19. BÀI TẬP Bài 4: Trong các câu sau đây, những câu nào đúng? 1) Trong câu lệnh rẽ nhánh của ngôn ngữ lập trình bậc cao phải có một biểu thức logic thể hiện điều kiện rẽ nhánh 2) Biểu thức logic chỉ được lấy làm điều kiện rẽ nhánh nếu chưa chạy chương trình đã xác định được giá trị của biểu thức đó đúng hay sai 3) Có thể kết nối các biểu thức logic với nhau bằng các phép tính logic để được một điều kiện rẽ nhánh 4) Trong Python câu lệnh rẽ nhánh có dạng: if else Add a Footer 19
20. 2 YOUR TITLE GOES HERE Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut gravida eros erat. Proin a tellus sed risus lobortis sagitti Add a Footer 20 +